Changes in CPI index : જો હવે Ola કે Uber ની રાઈડ મોંઘી થાય અથવા Netflix નું સબસ્ક્રિપ્શન મોંઘું થાય, તો દેશમાં 'મોંઘવારી વધી છે' તેમ માનવામાં આવશે. સરકારે હવે મોંઘવારી માપવાની પદ્ધતિ એટલે કે કન્ઝ્યુમર પ્રાઈસ ઇન્ડેક્સ (CPI) માં મોટા ફેરફારો કરવાનો નિર્ણય લીધો છે. વર્ષોથી જે જૂની વસ્તુઓના આધારે મોંઘવારી નક્કી થતી હતી, તે હવે બદલાવા જઈ રહી છે.
મોંઘવારી માપવાની રીત બદલાઈ: હવે Ola-Uber અને Netflix ના ભાવ પણ નક્કી કરશે મોંઘવારી, VCR-DVD આઉટ!
Changes in CPI index : સરકારે મોંઘવારી માપવાના CPI ઇન્ડેક્સમાં મોટા ફેરફાર કર્યા છે. હવે ઓડિયો કેસેટ અને VCR હટશે, જ્યારે ઓલા, ઉબેર અને નેટફ્લિક્સ જેવી નવી સેવાઓ ઉમેરાશે. જાણો શું છે આ નવો ફેરફાર.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Feb 23, 2026 પર 3:28 PM
આજે મળેલી એક મહત્વપૂર્ણ બેઠકમાં નિષ્ણાતોની સમિતિએ CPI ની નવી સીરીઝને મંજૂરી આપી દીધી છે. ચાલો જાણીએ કે આ ફેરફાર સામાન્ય માણસ માટે શું અર્થ રાખે છે.
જૂની વસ્તુઓ આઉટ, નવી વસ્તુઓ ઇન
સરકારના આ નવા નિર્ણય મુજબ, હવે CPI ઇન્ડેક્સના બાસ્કેટમાંથી જૂની પુરાણી વસ્તુઓ જેવી કે ઓડિયો કેસેટ, VCR, DVD પ્લેયર અને ટોર્ચ વગેરેને બહાર કરવામાં આવશે. કારણ કે આજના સમયમાં આ વસ્તુઓનો વપરાશ નહિવત થઈ ગયો છે.
તેના બદલે, આધુનિક જીવનશૈલીને ધ્યાનમાં રાખીને લોકો જેનો રોજિંદા જીવનમાં ઉપયોગ કરે છે તેવી વસ્તુઓ ઉમેરવામાં આવશે. જેમાં સ્માર્ટફોન, Ola-Uber જેવી કેબ સર્વિસ, Netflix જેવા OTT પ્લેટફોર્મ અને હોટેલ ખર્ચનો સમાવેશ થશે.
350 વસ્તુઓ પર રહેશે નજર
અત્યાર સુધી મોંઘવારી માપવા માટે 299 વસ્તુઓને ધ્યાનમાં લેવામાં આવતી હતી. હવે આ લિસ્ટ વધારીને આશરે 350 વસ્તુઓનું કરવામાં આવશે. આ ફેરફારનો મુખ્ય હેતુ એ છે કે બદલાતા સમય સાથે લોકોનો ખર્ચ ક્યાં થાય છે તે યોગ્ય રીતે જાણી શકાય. નવી સીરીઝમાં જૂની વસ્તુઓનું વેઈટેજ (મહત્વ) ઘટાડવામાં આવશે અને રોજિંદા વપરાશની આધુનિક વસ્તુઓનું મહત્વ વધારવામાં આવશે.
ફળ, શાકભાજી અને દૂધનું મહત્વ વધશે
નવા CPI ઇન્ડેક્સમાં ખાણી-પીણીની વસ્તુઓ પર વિશેષ ધ્યાન આપવામાં આવશે. જેમાં ફળ, શાકભાજી, ઈંડા અને ડેરી પ્રોડક્ટ્સની ભાગીદારી વધારવામાં આવશે. આ ફેરફાર 2023-24 ના 'હાઉસહોલ્ડ કન્ઝમ્પશન એક્સપેન્ડિચર સર્વે' (ઘરેલુ ખર્ચ સર્વેક્ષણ) ના આધારે કરવામાં આવ્યો છે.
મહત્વની વાત એ છે કે અત્યાર સુધી મોંઘવારી માપવા માટે 2012 ને આધાર વર્ષ (Base Year) માનવામાં આવતું હતું, પરંતુ નવી સીરીઝમાં 2024 ને આધાર વર્ષ બનાવવામાં આવશે.
CPI ઇન્ડેક્સ એટલે શું?
સરળ ભાષામાં સમજીએ તો, કન્ઝ્યુમર પ્રાઈસ ઇન્ડેક્સ (CPI) એ ગ્રાહકો દ્વારા ખરીદવામાં આવતી જરૂરી વસ્તુઓ અને સેવાઓનું એક લિસ્ટ (બાસ્કેટ) છે. સરકાર આ લિસ્ટમાં સામેલ વસ્તુઓના ભાવમાં થતા વધારા કે ઘટાડા પર નજર રાખે છે. જેમાં અનાજ, દૂધ, ઘરનું ભાડું, પેટ્રોલ, કપડાં, દવાઓ અને મોબાઈલ ખર્ચ જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે. આ બાસ્કેટની કિંમત વધે તો મોંઘવારી વધી તેમ કહેવાય છે.
આ નવા ફેરફારોને કારણે હવે મોંઘવારીના આંકડા વધુ સચોટ આવશે અને તે સામાન્ય માણસના ખિસ્સા પર પડતા ખરા ભારને યોગ્ય રીતે દર્શાવશે.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.