RBI માટે આ વખતે નિર્ણય લેવો મુશ્કેલ, વ્યાજદર 6.25% સુધી વધવાની શક્યતા | Moneycontrol Gujarati
Get App

RBI માટે આ વખતે નિર્ણય લેવો મુશ્કેલ, વ્યાજદર 6.25% સુધી વધવાની શક્યતા

વધતી મોંઘવારી, ક્રૂડ ઓઇલના ઊંચા ભાવ અને વૈશ્વિક અનિશ્ચિતતા વચ્ચે RBI રેપો રેટમાં 50થી 75 બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો કરી શકે છે. વર્તમાન 5.5%નો રેપો રેટ વધીને 6.25% સુધી પહોંચી શકે છે. અર્થશાસ્ત્રીઓના મતે ડિસેમ્બરમાં વ્યાજદરમાં વધુ વધારો થઈ શકે છે, જેની અસર દેશના આર્થિક વિકાસ અને ગ્રાહકોની માંગ પર પડી શકે છે.

અપડેટેડ 11:29:11 AM Nov 16, 2026 પર
Story continues below Advertisement
વધતી મોંઘવારી અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ વચ્ચે RBI રેપો રેટ વધારીને 6.25% કરી શકે છે. જાણો ભારતીય અર્થતંત્ર પર તેની શું અસર થઈ શકે છે.

ભારત ફરી એકવાર એવા વ્યાજદર તરફ આગળ વધી રહ્યું છે, જે લગભગ બે વર્ષ પહેલાં જોવા મળ્યા હતા. જોકે, આ વખતે પરિસ્થિતિ અગાઉની સરખામણીએ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે. મોંઘવારી ઝડપથી વધી રહી છે, ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવ ઊંચા સ્તરે છે અને ભૂ-રાજકીય અનિશ્ચિતતા પણ વધી રહી છે. અર્થશાસ્ત્રીઓ અને નાણાકીય નિષ્ણાતોને આશા છે કે ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) આગામી મહિનાઓમાં રેપો રેટમાં 50થી 75 બેસિસ પોઇન્ટનો વધારો કરી શકે છે. આ સાથે વર્તમાન 5.5%નો રેપો રેટ વધીને 6.25% સુધી પહોંચી શકે છે.

ભારતમાં અગાઉ પણ રેપો રેટ 6.25%ની આસપાસ જોવા મળ્યો છે. પરંતુ આ વખતે સ્થિતિ વધુ મુશ્કેલ બની શકે છે, કારણ કે તેની સાથે અનેક નકારાત્મક પરિબળો જોડાયેલા છે. ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ પ્રતિ બેરલ 100 ડોલરની નજીક પહોંચી ગયા છે. ગ્રાહકોની માંગમાં મંદીના સંકેતો મળી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, વૈશ્વિક રોકાણકારોનો વિશ્વાસ પણ નબળો પડ્યો છે. આ તમામ પરિબળોની સંયુક્ત અસર અર્થતંત્રના વિકાસની ગતિને વધુ મોટો ફટકો પહોંચાડી શકે છે.

ગયા અઠવાડિયે જાહેર થયેલા આંકડા દર્શાવે છે કે ઓક્ટોબરમાં મોંઘવારી વધીને બે વર્ષની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી ગઈ છે. તે RBIની સહનશીલતાની મર્યાદા એટલે કે 6%ના ઉપલા સ્તરને પણ પાર કરી ગઈ છે. આથી મોનેટરી પોલિસી વધુ કડક થવાની શક્યતા વધી છે. RBIએ ગયા મહિને લગભગ ચાર વર્ષમાં પ્રથમ વખત વ્યાજદરમાં વધારો કર્યો હતો.


શ્રીરામ રિસર્ચ પ્રાઇવેટ લિમિટેડના રિસર્ચ હેડ અપુર્વ જાવડેકરે જણાવ્યું હતું કે વધતી મોંઘવારી અને વ્યાજદરમાં વધારો ભારત માટે બેવડો ફટકો સાબિત થઈ શકે છે. તેની સૌથી વધુ અસર ખાસ કરીને ગ્રામીણ વિસ્તારોમાં વપરાશ પર પડી શકે છે. કારણ કે ત્યાં ખેતીની સ્થિતિ બગડી રહી છે અને શહેરી વિસ્તારોની સરખામણીએ મોંઘવારી પણ વધુ છે.

તેલની વધતી આયાત પાછળનો ખર્ચ

2024-25ના અગાઉના વ્યાજદર વધારાના ચક્ર દરમિયાન ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું હતું અને ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના ભાવમાં નરમાઈ હતી. તેના કારણે નીતિ નિર્માતાઓને નિર્ણય લેવા માટે પૂરતી રાહત મળી હતી. જોકે, આ વખતે અર્થતંત્રને ટેકો આપવાની તેમની ક્ષમતા મર્યાદિત છે. મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા સંઘર્ષને કારણે ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઊંચા છે. જેના કારણે ભારતનું આયાત બિલ વધી રહ્યું છે અને સરકાર પર સબસિડીનો બોજ પણ વધી રહ્યો છે.

શુક્રવારે જાહેર થયેલા આંકડા દર્શાવે છે કે ઓક્ટોબરમાં ભારતની વેપાર ખાધ વધીને એક વર્ષની ઊંચી સપાટીએ પહોંચી છે. ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓના મોરચે પણ દબાણ યથાવત્ છે. અલ નીનોની ગંભીર સ્થિતિને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે પાકને નુકસાન થવાનું જોખમ છે. જ્યારે દેશમાં ઓછા વરસાદને કારણે પણ પાકને નુકસાન થયું છે.

જાવડેકરનું માનવું છે કે સરકારી તિજોરી પર દબાણ યથાવત્ રહેશે અને મોંઘવારીનું દબાણ પણ ધારણા કરતાં વધુ ગંભીર સાબિત થઈ શકે છે. તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે, "અમે હજુ સંપૂર્ણપણે મુશ્કેલીઓમાંથી બહાર આવ્યા નથી."

જાણીતી રેટિંગ એજન્સી ICRAના અર્થશાસ્ત્રી અદિતિ નાયરનું માનવું છે કે આગામી કેટલાક મહિનાઓ સુધી મોંઘવારી RBIની નિર્ધારિત મર્યાદાના ઉપલા સ્તર એટલે કે 6%થી ઉપર રહી શકે છે. આથી ડિસેમ્બરમાં વ્યાજદરમાં વધારો થવાની શક્યતા લગભગ નિશ્ચિત માનવામાં આવી રહી છે.

વૈશ્વિક મોનેટરી પોલિસી પણ એક નવો પડકાર ઊભો કરી શકે છે. જો અમેરિકાની ફેડરલ રિઝર્વ પોતાની નીતિઓ વધુ કડક બનાવે છે, તો ભારતીય એસેટ્સમાંથી મળતું વળતર ઓછું આકર્ષક બની શકે છે. તેના કારણે ભારતમાંથી મૂડીનો પ્રવાહ બહાર જવાની ગતિ વધી શકે છે અને રૂપિયો નબળો પડી શકે છે.

વ્યાજદર 6%થી ઉપર જવાથી વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીની સરકાર સામે રાજકીય પડકાર પણ ઊભો થઈ શકે છે. વૈશ્વિક સ્તરે રાજકીય હિંસા અને વિરોધ પ્રદર્શનો પર નજર રાખતી બિનનફાકારક સંસ્થા 'ACLED' અનુસાર, આ વર્ષે લોકોનો અસંતોષ વધુ ખુલ્લેઆમ સામે આવ્યો છે અને છેલ્લા એક દાયકામાં વિરોધ પ્રદર્શનોની સંખ્યા સૌથી ઊંચા સ્તરે પહોંચી છે.

આ મહિનાની શરૂઆતમાં નવી દિલ્હીમાં ભારતના મુખ્ય વિપક્ષી પક્ષોના નેતૃત્વ હેઠળ એક રેલી યોજાઈ હતી, જેમાં હજારો લોકોએ ભાગ લીધો હતો. આ રેલી મતદાર યાદીમાં કરવામાં આવેલા ફેરફારોના વિરોધમાં યોજાઈ હતી. કેટલાક પ્રદર્શનકારીઓએ મોંઘવારી અને બેરોજગારી સામે પણ નારાજગી વ્યક્ત કરી હતી.

નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઊંચા વ્યાજદર સ્થાનિક માંગમાં ઘટાડો કરીને આર્થિક મુશ્કેલીઓ વધારી શકે છે. MK ગ્લોબલ ફાઇનાન્શિયલ સર્વિસિસના અર્થશાસ્ત્રી માધવી અરોરાના જણાવ્યા અનુસાર, મોનેટરી પોલિસી કડક થવાથી માંગમાં ઘટાડો થઈ શકે છે. સપ્લાય સાઇડની સમસ્યાઓ RBIના નિયંત્રણની બહાર હોય છે. આવી સ્થિતિમાં માંગમાં ઘટાડો પણ અર્થતંત્રને નુકસાન પહોંચાડી શકે છે.

હાલ કેટલીક બાબતો RBIની તરફેણમાં

હાલમાં કેટલીક બાબતો RBIની તરફેણમાં પણ કામ કરી રહી છે. એપ્રિલ-જૂન ક્વાર્ટરમાં ભારતના ગ્રોસ ડોમેસ્ટિક પ્રોડક્ટ (GDP)માં 7.8%નો વધારો થયો હતો અને ખાનગી વપરાશમાં 7.1%ની વૃદ્ધિ નોંધાઈ હતી.

સમગ્ર વર્ષ દરમિયાન આર્થિક વિકાસદર 7%થી વધુ રહેવાની આશાને ધ્યાનમાં રાખીને અર્થશાસ્ત્રીઓનું માનવું છે કે RBI પાસે મોંઘવારીને નિયંત્રણમાં લાવવા માટે માંગના મોરચે થોડું દબાણ સહન કરવાની ક્ષમતા છે. RBIના નીતિ નિર્માતાઓએ પણ આવા સંકેતો આપ્યા છે કે તેઓ આ માટે તૈયાર છે. ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ ગયા મહિને જણાવ્યું હતું કે ઊંચી મોંઘવારી દરેક વ્યક્તિ પર ટેક્સ સમાન છે.

આ ઉપરાંત, ઓક્ટોબર સુધી આ વર્ષે 30 અબજ ડોલરથી વધુની રકમ ભારતીય બજારમાંથી પાછી ખેંચી લેનારા વિદેશી રોકાણકારો હવે ફરી ભારતીય બજારોમાં પરત ફરી રહ્યા છે. ગયા મહિને પ્રતિ ડોલર રૂ. 97ની નજીકના રેકોર્ડ નીચલા સ્તરે પહોંચ્યા બાદ કેન્દ્રીય બેંકનાં પગલાંની મદદથી રૂપિયામાં પણ સુધારો થયો છે.

જોકે, FIIનો નેટ આઉટફ્લો હજુ પણ લગભગ 23 અબજ ડોલર છે, જ્યારે 2024માં આ આંકડો 1 અબજ ડોલરથી પણ ઓછો હતો. આ ઉપરાંત, ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ઉતાર-ચઢાવ અને વિદેશી રોકાણકારોના વલણમાં અનિશ્ચિતતાને કારણે રૂપિયો હજુ પણ જોખમ હેઠળ છે.

HSBC હોલ્ડિંગ્સ PLCના ચીફ ઇન્ડિયા ઇકોનોમિસ્ટ પ્રાંજુલ ભંડારીએ જણાવ્યું હતું કે કેન્દ્રીય બેંક જે પગલાં લઈ રહી છે, તેની સાથે તેઓ સહમત છે. કારણ કે જ્યારે ક્રૂડ ઓઇલ અને ખાદ્ય ચીજવસ્તુઓ બંને મોરચે એકસાથે આંચકો લાગે છે, ત્યારે તેની અસર વધુ ઊંડી અને વ્યાપક બની શકે છે.

ભંડારીને આશા છે કે ડિસેમ્બરમાં યોજાનારી RBIની આગામી બેઠકમાં વ્યાજદરમાં 50 બેસિસ પોઇન્ટનો મોટો વધારો કરવામાં આવી શકે છે.

ડિસ્ક્લેમર: Moneycontrol.com પર આપવામાં આવેલા વિચાર અને રોકાણની સલાહ રોકાણ વિશેષજ્ઞોના પોતાના ખાનગી વિચાર અને સલાહ હોય છે. Moneycontrol યૂઝર્સને સલાહ આપે છે કે તે કોઈ રોકાણ નિર્ણય લેવાના પહેલા સર્ટિફાઈડ એક્સપર્ટથી સલાહ લો.

8th Pay Commission: શું નિવૃત્ત કર્મચારીઓને પણ મળશે એરિયર્સ અને વધેલા પેન્શનનો લાભ? જાણો 8મા પગાર પંચનો નિયમ અને લેટેસ્ટ અપડેટ

MoneyControl News

MoneyControl News

First Published: Nov 16, 2026 11:29 AM

પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ,  Stock Tips,  સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ  અને બિઝનેસ  સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App  ડાઉનલોડ કરો.