અમેરિકામાં મોંઘવારી બની મોટી સમસ્યા, તો ચીનમાં શા માટે વધ્યો ડિફ્લેશનનો ખતરો?
ચીનના બીજા ક્વાર્ટરના જીડીપી વૃદ્ધિના આંકડા આવતા સપ્તાહે આવશે. અર્થશાસ્ત્રીઓ આ ડેટા પર નજર રાખશે, કારણ કે તે ચીનની અર્થવ્યવસ્થાના સ્વાસ્થ્યને જાહેર કરશે. આનાથી સરકારને એ સમજવામાં પણ મદદ મળશે કે અર્થવ્યવસ્થાને પાટા પર લાવવા માટે તેણે કેવા પ્રકારના પગલાં લેવા પડશે.
કંપનીઓને ચીનના રાહત પેકેજનો સૌથી વધુ ફાયદો ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ખર્ચ અને ટેક્સ ઘટાડવાના સ્વરૂપમાં મળ્યો. સરકારે ફરજિયાત સામાજિક સુરક્ષા ચૂકવણીમાં પણ ઘટાડો કરવો પડ્યો હતો.
આ વખતે એક અલગ પ્રકારનો ટ્રેન્ડ જોવા મળી રહ્યો છે. પશ્ચિમી દેશો ઊંચા મોંઘવારીથી પરેશાન છે. કેન્દ્રીય બેન્કો ફુગાવાને અંકુશમાં લેવા માટે શક્ય તમામ પ્રયાસો કરી રહી છે. પરંતુ, વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી અર્થવ્યવસ્થામાં સ્થિતિ તેનાથી વિપરીત છે. ચીનની અર્થવ્યવસ્થા ડિફ્લેશનના જોખમનો સામનો કરી રહી છે. ચીને કહ્યું છે કે જૂનમાં ગ્રાહકોની કિંમતોમાં કોઈ ફેરફાર થશે નહીં. 2016 પછી ઉત્પાદકોના ભાવમાં સૌથી તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. બીજી તરફ અમેરિકામાં મોંઘવારી હવે કાબૂમાં આવી રહી છે. ગયા મહિને ગ્રાહક ફુગાવો 3 ટકા હતો. ગયા વર્ષે જૂનમાં તે 9 ટકાથી વધુ હતો. જાપાનમાં પણ મે મહિનામાં ફુગાવો વધીને 3.2 ટકા થયો હતો.
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધના કારણે પશ્ચિમી દેશોમાં કિંમતોમાં વધારો
વાસ્તવમાં, ગયા વર્ષે ફેબ્રુઆરીમાં રશિયાએ યુક્રેન પર હુમલો શરૂ કર્યા પછી, વિકસિત દેશોમાં ખાદ્યપદાર્થો અને ઊર્જાના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા હતા. પરંતુ, ચીને ઊર્જાના ભાવને નિયંત્રણમાં રાખ્યા હતા. અર્થશાસ્ત્રીઓ કહે છે કે ચીનમાં ડિફ્લેશનનું કારણ નબળી ગ્રાહક માંગ અને ખાનગી રોકાણનો અભાવ છે. ચીનની અર્થવ્યવસ્થા કોરોના મહામારીને લઈને લાદવામાં આવેલી કડકતામાંથી બહાર આવવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે.
બીજા ક્વાર્ટરના જીડીપી ડેટા પર નજર
ચીનના બીજા ક્વાર્ટરના જીડીપી વૃદ્ધિના આંકડા આવતા સપ્તાહે આવશે. અર્થશાસ્ત્રીઓ આ ડેટા પર નજર રાખશે, કારણ કે તે ચીનની અર્થવ્યવસ્થાના સ્વાસ્થ્યને જાહેર કરશે. આનાથી સરકારને એ સમજવામાં પણ મદદ મળશે કે અર્થવ્યવસ્થાને પાટા પર લાવવા માટે તેણે કેવા પ્રકારના પગલાં લેવા પડશે. નેટિક્સિસના ચીફ એશિયા પેસિફિક અર્થશાસ્ત્રીએ જણાવ્યું હતું કે મુખ્ય ઉપાય એ છે કે સ્થાનિક માંગ નબળી છે અને તેના કારણે સેન્ટિમેન્ટ એકદમ નીચું છે.
ચીન છેલ્લે કોરોનામાંથી બહાર આવ્યું
વિશ્વના મોટા દેશોમાં ચીન કોરોના મહામારીમાંથી બહાર આવનાર છેલ્લો દેશ હતો. ગયા વર્ષે ડિસેમ્બરમાં તેણે કોરોના મહામારીને લઈને કડકાઈનો અંત લાવ્યો હતો. અન્ય દેશોની જેમ ચીને પણ કોરોના મહામારી સામે લડવા માટે ઉદાર નાણાકીય અને રાજકોષીય નીતિ અપનાવી છે. સરકારે 2020માં $140 બિલિયનના બોન્ડ જારી કર્યા હતા. સરકારે રાજકોષીય ખાધને 3.6 ટકા સુધી જવાની મંજૂરી આપી છે. વ્યાજદરમાં 30 બેસિસ પોઈન્ટ્સનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. તેણે સ્થાનિક સંસ્થાઓને બોન્ડ જારી કરવાની પણ મંજૂરી આપી.
ચીન અને અમેરિકન પોલિસી વચ્ચેનો તફાવત
કંપનીઓને ચીનના રાહત પેકેજનો સૌથી વધુ ફાયદો ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ખર્ચ અને ટેક્સ ઘટાડવાના સ્વરૂપમાં મળ્યો. સરકારે ફરજિયાત સામાજિક સુરક્ષા ચૂકવણીમાં પણ ઘટાડો કરવો પડ્યો હતો. બીજી તરફ, અમેરિકામાં લોકોને સરકારના પેકેજનો લાભ ડાયરેક્ટ પેમેન્ટ સ્વરૂપે મળ્યો. બેરોજગારી ભથ્થામાં નોંધપાત્ર વધારો થયો છે. યુએસ અને અન્ય દેશોએ પણ પુરવઠામાં વિક્ષેપનો સામનો કરવો પડ્યો હતો. દુનિયાની સૌથી મોટી ફેક્ટરી ચીનમાં સપ્લાયને લઈને બહુ સમસ્યા ન હતી.ચીનમાં લોકો લાંબા સમય સુધી ઘરોમાં બંધ રહ્યા હતા. ધંધા-રોજગાર બંધ થવાના કારણે મોટી સંખ્યામાં લોકો બેરોજગાર થશે. જેના કારણે પરિવારોનું બજેટ પણ બગડ્યું હતું. જેના કારણે માંગ ઘણી ઓછી રહી હતી. આ કારણોસર ભાવ વધવાને બદલે ઘટવા લાગ્યા.