US President Donald Trump 2.0: શું તે વિશ્વના સંઘર્ષોને જટિલ બનાવશે કે ઉકેલશે, અમેરિકાના ભારત અને ચીન સાથેના કેવા રહેશે સંબંધો?
યુએસ પ્રેસિડેન્ટ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ 2.0: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ બીજી વખત અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ પદ સંભાળી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, ટ્રમ્પનો બીજો કાર્યકાળ ભારત અને ચીન માટે ઘણી રીતે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સાબિત થઈ શકે છે. ચાલો જાણીએ કે ટ્રમ્પ 2.0 ભારત અને ચીન માટે કેવું રહેવાની અપેક્ષા છે?
ટ્રમ્પ 2.0માં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે કેવા પ્રકારના સંબંધો હશે?
US President Donald Trump 2.0: ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અમેરિકાના 47મા રાષ્ટ્રપતિ છે, પરંતુ ન તો ટ્રમ્પ દુનિયા માટે નવા છે અને ન તો દુનિયા ટ્રમ્પ માટે નવી છે. દુનિયાભરના રાજદ્વારીઓ એક વાત સારી રીતે જાણે છે કે ટ્રમ્પ અમેરિકાના સૌથી અણધાર્યા રાષ્ટ્રપતિ બનશે. કારણ કે તેઓ શું કરશે અને ક્યારે કરશે? કેવી રીતે નિર્ણય લેશે? કોઈ જાણતું નથી. દુનિયા પ્રત્યે તેમના મગજમાં કેવું રાસાયણિક અસંતુલન ચાલી રહ્યું છે! આની આગાહી કરવી ખૂબ જ મુશ્કેલ છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિશ્વમાં યુદ્ધના મોરચા ખોલશે કે પછી 'સામ, દામ, દંડ, ભેદ'ની નીતિ દ્વારા શાંતિ સ્થાપિત કરવામાં મજબૂત ભૂમિકા ભજવશે તે કહેવું ખૂબ મુશ્કેલ છે. ટ્રમ્પની અમેરિકા ફર્સ્ટ નીતિની આડઅસરો વિશ્વમાં કેવી રીતે જોવા મળશે? આ અંગે પણ વિવિધ અટકળો લગાવવામાં આવી રહી છે.
આવી સ્થિતિમાં, આજે આપણે કહેવાનો પ્રયાસ કરીએ છીએ કે ટ્રમ્પ 2.0માં ભારત અને અમેરિકા વચ્ચે કેવા પ્રકારના સંબંધો હશે? શું રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પ સાથે પીએમ મોદીની ઉત્તમ કેમેસ્ટ્રી અમેરિકાને વ્યવસાય અને ઇમિગ્રેશનના મુદ્દાઓ પર ભારત પ્રત્યે લવચીક બનાવશે? ચીન અંગે અમેરિકા કયો રસ્તો અપનાવશે? શું ચીન અમેરિકા માટે જરૂરી છે કે મજબૂરી? શું ટ્રમ્પે શપથ ગ્રહણ કરતા પહેલા જ વિશ્વનો નકશો બદલવાની તૈયારી કરી લીધી છે? શું ઇઝરાયલ અને હમાસ ફક્ત ટ્રમ્પના દબાણને કારણે યુદ્ધવિરામ માટે સંમત થયા છે? રશિયા અને યુક્રેન અંગે ટ્રમ્પની ભાવિ યોજના શું છે? ગાઝાથી ગ્રીનલેન્ડ સુધી... કેનેડાથી પનામા સુધી... એશિયાથી યુરોપ સુધી... ટ્રમ્પ ફેક્ટરને કેવી રીતે જોવામાં આવશે.
170 મિલિયન ડોલરના દાનથી શપથ ગ્રહણ સમારોહ
અમેરિકામાં આજથી ટ્રમ્પ યુગની ઔપચારિક શરૂઆત થશે. ભારે ઠંડી અને બર્ફીલા પવનોને કારણે, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના શપથ ગ્રહણ સમારોહનું સ્થળ બદલવામાં આવ્યું છે. શપથ ગ્રહણ સમારોહ હવે કેપિટોલ હિલ ગ્રાઉન્ડ પર બહારના સ્થાને કેપિટોલ રોટુન્ડા નામના હોલમાં યોજાશે. લગભગ 4 વર્ષ પહેલાં, આખી દુનિયાએ આ કેપિટોલ હિલમાં ટ્રમ્પ સમર્થકોનો ધમધમાટ જોયો હતો, પરંતુ લોકશાહીમાં, લોકો જ નક્કી કરે છે કે કોણ સત્તામાં રહેશે અને કોણ નહીં. ટ્રમ્પ અમેરિકાના લોકોના દિલ જીતવામાં સફળ રહ્યા. ટ્રમ્પ સમર્થકોનો ઉત્સાહ ખૂબ જ વધારે છે. તેથી, કેપિટોલ વન એરેનામાં તેમના માટે મોટી સ્ક્રીનો લગાવવામાં આવી છે, જ્યાં લગભગ 20 હજાર લોકો માટે બેસવાની વ્યવસ્થા છે.
તમને જાણીને નવાઈ લાગશે કે શપથ ગ્રહણ સમારોહ માટે 170 મિલિયન ડોલરથી વધુ ભંડોળ એકત્ર કરવામાં આવ્યું છે અને 20 કરોડ ડોલર સુધી પહોંચવાનો ટાર્ગેટ રાખવામાં આવ્યો છે. ભારત વતી, વિદેશ મંત્રી એસ.જયશંકર ટ્રમ્પના શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં હાજરી આપી રહ્યાં છે. તો ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે તેમના સ્થાને ઉપરાષ્ટ્રપતિ હાન ઝેંગને મોકલવાનો નિર્ણય લીધો છે. ઇટાલીના પીએમ જ્યોર્જિયો મેલોની, હંગેરીના પીએમ વિક્ટર ઓર્બન, આર્જેન્ટિનાના રાષ્ટ્રપતિ જાવિયર મેલી, ફ્રાન્સના રાષ્ટ્રપતિ ઇમેન્યુઅલ મેક્રોન, બ્રિટિશ પીએમ કીર સ્ટારમર પણ શપથ ગ્રહણ સમારોહમાં હાજરી આપે તેવી અપેક્ષા છે. આ બધા ઉપરાંત, રાજદ્વારીઓ ગણતરી કરવામાં વ્યસ્ત છે કે ટ્રમ્પ 2.0ની આડઅસરો કેવી હશે? આ પહેલા, ચાલો સમજીએ કે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પની ટીમમાં કોને કયું કાર્ય સોંપવામાં આવ્યું છે? ટ્રમ્પ વહીવટમાં ભારતીય મૂળના લોકોની ભૂમિકા કેવા પ્રકારની હશે?
ટ્રમ્પ 2.0 ભારત માટે મુશ્કેલીઓ ઊભી કરી શકે?
અમેરિકાના નવા ચૂંટાયેલા ઉપરાષ્ટ્રપતિ જેસી વાન્સના પત્ની ઉષા ચિલુકુરીનો આંધ્રપ્રદેશ સાથે સંબંધ છે. કાર્યક્ષમતા વિભાગના વડા તરીકે એલોન મસ્ક સાથે નામાંકિત થયેલા વિવેક રામાસ્વામીના મૂળ કેરળમાં છે. દરમિયાન, કોલકાતાના જય ભટ્ટાચાર્ય, રાષ્ટ્રીય આરોગ્ય સંસ્થાના ડિરેક્ટર પદ માટે પસંદગી પામ્યા. ગુજરાતના વતની કાશ પટેલને FBIના ડિરેક્ટર બનાવવામાં આવશે. તુલસી ગબાર્ડ રાષ્ટ્રીય ગુપ્તચર વિભાગના વડાની ખુરશી પર જોવા મળશે.
ટ્રમ્પ 2.0 ભારતને આ રીતે અસર કરી શકે છે
પરંતુ એ પણ સાચું છે કે અમેરિકન મૂળના ભારતીયો પહેલા અમેરિકન હિતો વિશે વિચારશે, ભારતના ફાયદા વિશે નહીં. ટ્રમ્પના અમેરિકા ફર્સ્ટ અને અમેરિકાને ફરીથી મહાન બનાવોના નારા તેમના મનમાં સૌથી આગળ રહેશે. ટ્રમ્પ એ પણ સારી રીતે જાણે છે કે આજે ભારતને સાથે લીધા વિના મેક અમેરિકા ગ્રેટ અગેઇનનું સ્વપ્ન પૂર્ણ થઈ શકતું નથી. આવી સ્થિતિમાં, એવું માનવામાં આવે છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઔપચારિક રીતે કાર્યવાહીમાં આવ્યા પછી ભારત અને અમેરિકાના સંબંધોમાં કોઈ મોટો ફેરફાર થશે નહીં. વ્યૂહાત્મક અને સુરક્ષા સહયોગ વધવાની શક્યતા છે, પરંતુ ટ્રમ્પની વ્યાપાર અને ઇમિગ્રેશન મોરચે નીતિઓ ભારત માટે સમસ્યાઓ ઊભી કરી શકે છે. ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ખુલ્લેઆમ કહ્યું હતું કે તેઓ ભારતની નિકાસ પર ટેરિફ વધારશે. નોકરીઓ માટે H1B વિઝા મેળવવાની પ્રક્રિયા પણ મુશ્કેલ બની શકે છે.
એલોન મસ્ક ભારત સાથે ડીલ મેકર બની શકે
આજની તારીખે, ભારત અને અમેરિકા વચ્ચેનો વેપાર લગભગ $200 બિલિયનનો છે. અમેરિકામાં 3 લાખથી વધુ ભારતીયો અભ્યાસ કરી રહ્યા છે. અમેરિકાની સિલિકોન વેલી ભારતીયોની પ્રતિભાથી ઝળહળી રહી છે. અમેરિકાના આર્થિક અને રાજકીય આકાશમાં ભારતીય સમુદાયના લોકો ધ્રુવ તારાની જેમ ચમકી રહ્યા છે. આવી સ્થિતિમાં, રાષ્ટ્રપતિ તરીકે, ટ્રમ્પ ઈચ્છશે કે ભારત સાથે અમેરિકાની કેમેસ્ટ્રી વધુ સારી રહે. તે જ સમયે, બિઝનેસ ટાયકૂન એલોન મસ્ક ઇચ્છે છે કે ભારત તેમના ઇલેક્ટ્રિક વાહનો માટે એક મોટું બજાર બને. તેઓ ભારતમાં તેમની કંપની સ્ટારલિંક અને સ્પેસએક્સ માટે જગ્યા બનાવતા પણ જોવા મળી શકે છે. એવું માનવામાં આવે છે કે સ્પેસએક્સ અને ઇસરો વચ્ચે ભાવિ ભાગીદારી માટેની સ્ક્રિપ્ટ કામમાં જોઈ શકાય છે. ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને સોદા કરનાર તરીકે જોવામાં આવે છે. તેમણે આ કામમાં અદ્ભુત નિપુણતા પ્રાપ્ત કરી છે.
તેમના શપથ ગ્રહણ સમારોહના લગભગ 24 કલાક પછી, અમેરિકામાં ચતુર્ભુજ સુરક્ષા સંવાદ એટલે કે QUAD ની એક બેઠક યોજાવાની છે, જેમાં ઓસ્ટ્રેલિયા, ભારત, જાપાન અને અમેરિકાના વિદેશ પ્રધાનો ભાગ લેશે. ચીન QUAD પ્લેટફોર્મને પોતાની સામે ઘેરાબંધી તરીકે જુએ છે. ટ્રમ્પના પહેલા કાર્યકાળ દરમિયાન અમેરિકા અને ચીન વચ્ચેનો વેપાર યુદ્ધ આખી દુનિયાએ જોયો છે. ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન ટ્રમ્પે ચીન પર ભારે કર લાદવાની જાહેરાત કરી હતી. આવી સ્થિતિમાં, જો ટ્રમ્પ વહીવટ 2.0 માં વોશિંગ્ટનનું વલણ બેઇજિંગ સામે વધુ આક્રમક રહેશે, તો ચીન-અમેરિકા સંબંધોમાં કડવાશ વધશે તે નિશ્ચિત છે. વાસ્તવમાં, ટ્રમ્પનું ધ્યાન વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઇનમાં ચીનના પ્રભાવને ઘટાડવા પર છે, પરંતુ એ પણ સાચું છે કે નવી યુએસ સરકાર માટે ચીનની મદદ વિના અમેરિકાને મહાન બનાવવાનું સ્વપ્ન પૂર્ણ કરવું લગભગ અશક્ય છે.
ચીન પ્રત્યે અમેરિકાનું વલણ બદલાઈ શકે
ક્રિકેટ અને રાજદ્વારીમાં ગમે ત્યારે કંઈ પણ થઈ શકે છે. પોતાના શપથ ગ્રહણ સમારોહ પહેલા, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અચાનક ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગને ફોન આપ્યો. આ પછી, ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું કે રાષ્ટ્રપતિ જિનપિંગ અને હું વિશ્વને શાંતિપૂર્ણ અને સુરક્ષિત બનાવવા માટે સાથે મળીને કામ કરીશું. આવી સ્થિતિમાં, પ્રશ્ન એ ઊભો થાય છે કે શું અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ બન્યા પછી ટ્રમ્પનું મન ચીન પ્રત્યે બદલાશે? શું તે અમેરિકામાં આવતા ચીની ઉત્પાદનો પર ભારે કર નહીં લાદે? રાજદ્વારી પર નજીકથી નજર રાખનારા ડોક્ટરો માને છે કે આગામી 4 વર્ષ સુધી ચીન અને અમેરિકા વચ્ચેના સંબંધો ખૂબ જ આશ્ચર્યજનક દેખાઈ શકે છે.
આમાં, ક્યારેક બંને એકબીજાને પડકારતા જોવા મળશે તો ક્યારેક તેઓ એકબીજાને ગળે લગાવતા જોવા મળશે. રાજદ્વારીઓ ટ્રમ્પને ખૂબ જ જુસ્સાદાર માને છે. એવું પણ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે ઇઝરાયલ અને હમાસ વચ્ચે યુદ્ધવિરામ પાછળ ટ્રમ્પનું આંતરિક દબાણ હતું. હવે મોટો પ્રશ્ન એ છે કે, શું ટ્રમ્પ પોતાના વચન મુજબ રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે પણ યુદ્ધવિરામ લાવશે? શું તેઓ કેનેડાને અમેરિકાનું 51મું રાજ્ય બનાવવામાં સફળ થશે? શું આપણે ડેનમાર્કથી ગ્રીનલેન્ડ છીનવી લઈશું? પનામા કેનાલ અને મેક્સિકોના અખાત અંગે નવા યુએસ રાષ્ટ્રપતિ કઈ યોજના સાથે આગળ વધી રહ્યા છે?
આ પણ વાંચો: અમેરિકા ગ્રીનલેન્ડ કબજે કરવા માંગે છે! જાણો ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ માટે આ દેશ કેમ ખાસ છે અને તેમણે કેટલા પૈસા ચૂકવવા પડશે?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વિશે લોકોના અલગ અલગ મંતવ્યો
કેટલાક ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પને ઝનૂની કહે છે, કેટલાક ક્રોધી સ્વભાવના, કેટલાક અત્યંત નાર્સિસિસ્ટિક, કેટલાક અણધાર્યા, કેટલાક તેમને ડીલ મેકર કહે છે, કેટલાક ખૂબ જ ગણતરીબાજ માણસ કહે છે અને કેટલાક તેમને વ્યવહારિક રાજકારણી કહે છે, પરંતુ અમેરિકાના આગામી રાષ્ટ્રપતિ, ટ્રમ્પ, એક સંયોજન છે. આ બધામાંથી. આવી સ્થિતિમાં, એ જરૂરી નથી કે ટ્રમ્પે ચૂંટણી પ્રચાર દરમિયાન જે કંઈ કહ્યું હોય, લોકોને જે પણ વચન આપ્યું હોય, તે તેમના બીજા કાર્યકાળમાં તેને અમલમાં મૂકતા જોવા મળે. પરંતુ અમેરિકાને ફરીથી મહાન બનાવવા માટે જ્યાં જરૂર પડશે ત્યાં તેઓ કઠિન બનશે. જ્યાં જરૂર પડશે ત્યાં તે ડીલિંગ ટેબલ પર બેઠેલા જોવા મળશે.
ટ્રમ્પ સારી રીતે જાણે છે કે રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ પછી મોસ્કો, બેઇજિંગ અને તેહરાન વચ્ચેની રસાયણશાસ્ત્રમાં સુધારો થયો છે. આ ત્રિપુટી યુએસ ડોલરના વર્ચસ્વને પડકારવા માટે એક સ્ક્રિપ્ટ પર કામ કરી રહી છે. એટલું જ નહીં, આ ત્રિપુટીએ મુસ્લિમ વિશ્વના ઘણા મહત્વપૂર્ણ ખેલાડીઓને એક નવો રસ્તો બતાવ્યો છે, જેઓ ગઈકાલ સુધી અમેરિકાની છત્રછાયા નીચે ઉભા જોવા મળતા હતા. આવી સ્થિતિમાં, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્રનો આંતરિક પ્રયાસ હશે કે કોઈક રીતે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે યુદ્ધવિરામ થાય. તે પછી અમેરિકા મોસ્કોને બેઇજિંગથી દૂર રાખવા માંગશે. આમાં, રશિયન રાષ્ટ્રપતિ પુતિન અને ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ વચ્ચેની વ્યક્તિગત રસાયણશાસ્ત્ર મદદરૂપ સાબિત થઈ શકે છે.
એક તરફ, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ચીન સાથે શરતી વેપાર ઇચ્છે છે જેમાં અમેરિકાનો હાથ ઉપર હોય. બીજી બાજુ, અમે આ ક્ષેત્રમાં લશ્કરી તૈયારીઓ અને સુરક્ષા સાથે કોઈ સમાધાન ઇચ્છતા નથી. આવી સ્થિતિમાં, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઇચ્છે છે કે ભારત-પ્રશાંત ક્ષેત્રમાં ચીનના વર્ચસ્વને રોકવા માટે ભારતનો કર્ક વધુ મજબૂત બને. ટ્રમ્પ વહીવટ 2.0 માં વિશ્વ વેપાર સંગઠન, સંયુક્ત રાષ્ટ્ર અને નાટો જેવા આંતરરાષ્ટ્રીય સંગઠનોના માળખા અને પ્રભાવમાં મોટા ફેરફારો જોવા મળે તેવી આગાહી છે.
આવી સ્થિતિમાં, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેમના બીજા કાર્યકાળના પહેલા 100 દિવસમાં વિશ્વ પર કેવી અસર કરે છે તે જોવું રસપ્રદ રહેશે. શું તેઓ નિર્ણયો હૃદયથી લે છે કે મનથી? શું આપણે વિશ્વના સંઘર્ષોમાં અમેરિકન શસ્ત્ર કંપનીઓનો ફાયદો જોવાની માનસિકતા સાથે આગળ વધવું જોઈએ કે પછી આપણે વિશ્વના સંઘર્ષોને ઉકેલવામાં જવાબદાર નેતાની ભૂમિકા ભજવવી જોઈએ?