શું રશિયામાં પણ વંદે ભારતનો મુદ્દો ઉઠશે? પુતિન PM મોદી સાથે કરી શકે છે વાત, જાણો સમગ્ર મામલો

વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી વ્લાદિમીર પુતિનના આમંત્રણ પર 22 અને 23 ઓક્ટોબરે કાઝાનમાં આયોજિત 16મી BRICS સમિટમાં ભાગ લેવા રશિયા જઈ રહ્યા છે. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ દરમિયાન રશિયા પીએમ મોદી સાથે વંદે ભારત રેલ પ્રોજેક્ટને લઈને પણ વાત કરી શકે છે. નિયમનકારી અને ટેકનિકલ અડચણોને કારણે રશિયન કંપની ટ્રાન્સમેશહોલ્ડિંગ (TMH) વંદે ભારત ટ્રેનોનું ઉત્પાદન કરી શકતી નથી. જેના કારણે 6.5 અબજ ડોલરનો પ્રોજેક્ટ અટવાયેલો છે.

રશિયન કંપની TMH સરકારી કંપની રેલ વિકાસ નિગમ લિમિટેડ (RVNL) સાથે મળીને આ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહી છે. જુલાઈમાં પીએમ મોદીની મોસ્કો મુલાકાત દરમિયાન પણ આ મુદ્દો ઉઠાવવામાં આવ્યો હતો. નિષ્ણાતોનું કહેવું છે કે આ વખતે પણ રશિયા આ બાબતને મુખ્ય રાખવા માંગે છે. પીએમ મોદી મંગળવારે રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિનને મળશે. અગાઉ જુલાઈમાં બંને નેતાઓ વચ્ચે વાર્ષિક દ્વિપક્ષીય વાટાઘાટો થઈ હતી. સપ્ટેમ્બરમાં પુતિને કહ્યું હતું કે પીએમ મોદી સાથેની મુલાકાત હાલના પ્રોજેક્ટ્સ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.

બિડ જીત્યા પછી સમસ્યા

માર્ચ 2023માં રુપિયા 58000નું ટેન્ડર જીત્યા બાદ RVNL અને TMHના કન્સોર્ટિયમે સમસ્યાઓનો સામનો કરવાનું શરૂ કર્યું. આ પ્રોજેક્ટ હેઠળ 200 વંદે ભારત ટ્રેનોનું નિર્માણ થવાની હતી. એક ટ્રેનની કિંમત લગભગ 120 કરોડ રૂપિયા હતી. આ પછી સરકારે પ્રોજેક્ટને માત્ર 120 ટ્રેનો સુધી ઘટાડીને પ્રોજેક્ટને 36 હજાર કરોડ રૂપિયા કરી દીધો.

જ્યારે કન્સોર્ટિયમમાં શેરહોલ્ડિંગનું પુનર્ગઠન કરવાની અપીલ કરવામાં આવી હતી, ત્યારે સરકારે તેને મંજૂરી આપી ન હતી. RVNLના પ્રવક્તા, Kinect Railway Solutions, PM Office અને વિદેશ મંત્રાલયે આ બાબતે બહુવિધ ઈમેલનો જવાબ આપ્યો ન હતો. સપ્ટેમ્બર મહિનામાં ટીએમએચના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ દિલ્હી આવ્યા હતા. આ પછી રશિયન ટીમે મહારાષ્ટ્રની મુલાકાત પણ લીધી જ્યાં આ પ્રોજેક્ટ સંબંધિત છે.

અન્ય એક નિષ્ણાતે જણાવ્યું કે, આ પ્રોજેક્ટમાં RVNL અને બે રશિયન કંપનીઓ ઇક્વિટી પાર્ટનર છે. બે રશિયન કંપનીઓના શેરહોલ્ડિંગમાં ફેરફાર કરવા માટે અપીલ કરવામાં આવી હતી. પશ્ચિમી દેશોના પ્રતિબંધોથી પ્રભાવિત ન થાય તે માટે આવું કરવામાં આવ્યું હતું. TMH તે કંપનીઓમાં સામેલ છે જેના પર યુએસએ પ્રતિબંધો લગાવ્યા છે. RVNL ની પ્રેસ નોટ મુજબ, 29 માર્ચ, 2023 ના રોજ, TMH ની પેટાકંપની કંપની MetrowagonMash, અને Locomotive Electronics System અને RVNL એ SPV Kinect Railway Solutions ના નામે શેરહોલ્ડિંગ કરાર પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. આ અંતર્ગત 35 વર્ષ સુધી જાળવણીની જવાબદારી પણ લેવાની હતી.

RVNL પાસે Kinect Railway Solutions માં 25 ટકા શેર હતા. આ સિવાય અન્ય બે રશિયન કંપનીઓના શેર 70 અને પાંચ ટકા હતા. રશિયન કંપનીએ સરકારને MWM અને LESના શેરહોલ્ડિંગની આપલે કરવા કહ્યું. RVNLનો હિસ્સો પણ આનાથી પ્રભાવિત થશે નહીં. જો કે સરકારે હજુ સુધી આ માટે પરવાનગી આપી નથી. તેમણે કહ્યું કે, સરકાર ટ્રેનોની સંખ્યામાં વધુ ઘટાડો કરવા અને દરેક ટ્રેનમાં કોચ વધારવા માંગે છે. કોચની સંખ્યા 16થી વધારીને 24 કરવાની યોજના છે. આવી સ્થિતિમાં આ અવરોધોને કારણે વંદે ભારત પ્રોજેક્ટ અટકી ગયો છે.