હજારો ફ્લાઈટ્સ રદ, મુસાફરો હેરાન: ભારતમાં હવાઈ સંકટ કેમ ઘેરાયું? જાણો પાઇલટ્સની સ્થિતિ અને અન્ય દેશો સાથે સરખામણી

Indigo Crisis: ભારતની સૌથી મોટી એરલાઇન ઈન્ડિગો છેલ્લા એક સપ્તાહથી તેના 20 વર્ષના ઇતિહાસના સૌથી મોટા ઓપરેશનલ સંકટનો સામનો કરી રહી છે, જેના કારણે દેશની હવાઈ મુસાફરી વ્યવસ્થા ખોરવાઈ ગઈ છે. પાઇલટ્સની અછતને કારણે 2 ડિસેમ્બરથી અત્યાર સુધીમાં લગભગ 5,000 થી વધુ ફ્લાઇટ્સ રદ કરવામાં આવી છે. આ સંકટે માત્ર મુસાફરો માટે જ મુશ્કેલી ઊભી નથી કરી, પરંતુ ભારતીય પાઇલટ્સના કામકાજની પરિસ્થિતિઓ, પગાર અને એરલાઇન મેનેજમેન્ટ પર પણ ગંભીર સવાલો ઊભા કર્યા છે.

ઈન્ડિગો, જે દરરોજ 2,200 ફ્લાઈટ્સનું સંચાલન કરે છે, તે ભારતીય ફ્લાઇટ ઓપરેશનમાં 65% બજાર હિસ્સો ધરાવે છે. એર ઈન્ડિયા સાથે મળીને આ બંને કંપનીઓ બજારના 92% પર નિયંત્રણ ધરાવે છે. ઘણા નાના શહેરો માટે ઈન્ડિગો એકમાત્ર કનેક્ટિવિટીનો સ્ત્રોત હોવાથી આ સંકટની અસર વધુ ગંભીર બની છે. દિલ્હી, મુંબઈ, અમદાવાદ અને હૈદરાબાદ જેવા મોટા શહેરોમાં હજારો મુસાફરો 2-3 દિવસ સુધી અટવાયા હતા. ફ્લાઈટ્સની અચાનક માંગ વધવાને કારણે ટિકિટના ભાવમાં ભારે વધારો થયો, જેના પગલે સરકારને સ્થાનિક હવાઈ ભાડાની મહત્તમ મર્યાદા નક્કી કરવા માટે હસ્તક્ષેપ કરવો પડ્યો.

5 ડિસેમ્બરે લગભગ 1,600 ફ્લાઇટ્સ રદ થઈ હતી, અને તે પછીના દિવસોમાં પણ આ આંકડો 700, 650 અને 400 થી વધુ રહ્યો હતો. જોકે, એરલાઈનનો દાવો છે કે 15 ડિસેમ્બર સુધીમાં કામગીરી સામાન્ય થઈ જશે. આ સંકટનું મુખ્ય કારણ ફ્લાઇટ ડ્યુટી ટાઈમ લિમિટેશન્સ (FDTL) ના નવા નિયમોના અમલીકરણમાં એરલાઇનની નિષ્ફળતા છે. આ નિયમો 2024 ની શરૂઆતમાં પાઇલટ્સના આરામ અને ડ્યુટીના કલાકોમાં સુધારો કરવા માટે લાવવામાં આવ્યા હતા અને 1 નવેમ્બરથી લાગુ થયા હતા.

નવા નિયમો મુજબ, પાઇલટ્સનો સાપ્તાહિક આરામ 36 કલાકથી વધારીને 48 કલાક કરવામાં આવ્યો છે, રાત્રિની ફ્લાઇટના કલાકોની મર્યાદા 10 કલાક નક્કી કરવામાં આવી છે અને મધ્યરાત્રિ પછી એક સપ્તાહમાં લેન્ડિંગની સંખ્યા બે સુધી મર્યાદિત કરવામાં આવી છે. ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયન પાઈલટ્સ (FIP) એ ઈન્ડિગો પર આ નિયમો અપનાવવામાં અત્યંત બેદરકારીભર્યું અને ઉદાસીન વલણ અપનાવવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. FIP ના જણાવ્યા મુજબ, નિયમોના સંપૂર્ણ અમલીકરણ માટે બે વર્ષનો સમય મળવા છતાં, એરલાઇને નવી ભરતી પર રોક લગાવી અને પાઇલટ્સનો પગાર સ્થિર રાખવા માટે 'કાર્ટેલ' જેવી પદ્ધતિઓ અપનાવી.

પાઇલટ્સની વર્ષોની માંગ પછી આંતરરાષ્ટ્રીય ધોરણોને ધ્યાનમાં રાખીને FDTL નિયમો લાવવામાં આવ્યા હતા. જોકે, ભારતીય પાઇલટ્સની મુખ્ય ફરિયાદ નિયમોથી નહીં, પરંતુ એરલાઇન્સ દ્વારા પગારવધારાને રોકી રાખવા અને નબળા ઓપરેશનલ પ્લાનિંગથી છે. એક ભારતીય પાઇલટે જણાવ્યું કે 15 વર્ષથી કામ કરતા ઘણા પાઇલટ્સને લાગે છે કે તેઓ 10 વર્ષ પહેલાં જેટલું કમાતા હતા, આજે પણ એટલું જ અથવા કદાચ ઓછું કમાઈ રહ્યા છે. 2025 ના અનુમાન મુજબ, ભારતમાં નવા કોમર્શિયલ પાઇલટ લાયસન્સ (CPL) ધારકનો પ્રારંભિક વાર્ષિક પગાર 400,000 ($4,400) થી શરૂ થાય છે, જ્યારે વરિષ્ઠ કેપ્ટનનો પગાર 10 મિલિયન ($120,000) થી વધુ હોઈ શકે છે.

આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સરખામણી કરીએ તો, ભારતના નવા નિયમો આરામના કલાકોમાં ઓસ્ટ્રેલિયાની બરાબરી કરે છે, પરંતુ પગારમાં મોટો તફાવત છે. ઓસ્ટ્રેલિયામાં એક વરિષ્ઠ કેપ્ટનનો વાર્ષિક પગાર આશરે $268,000, કેનેડામાં $182,500, યુએસએમાં $198,100 અને યુરોપમાં $122,776 છે. આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ભારતીય પાઇલટ્સનો પગાર વિકસિત દેશોની સરખામણીમાં ઘણો ઓછો છે. આથી, હાલનું સંકટ માત્ર નિયમોના અમલીકરણની નિષ્ફળતાનું પરિણામ નથી, પરંતુ તે પાઇલટ્સના વર્ષોના અસંતોષ અને એરલાઇન મેનેજમેન્ટની ખામીઓનું પણ પ્રતિબિંબ છે.

આ પણ વાંચો- Stock Market Today: બજારમાં મંદીના સંકેત, રોકાણકારો સાવધાન! આ મુખ્ય સમાચારો પર રહેશે સૌની નજર