કૈલાશ માનસરોવર યાત્રાના નામે મહા-છેતરપિંડી! ઈનાયા જર્નીઝનો 185 યાત્રીઓ સાથે ભયંકર વિશ્વાસઘાત, યાત્રા બની મોતનો કૂવો

શૌચાલય વગરની હોટેલો અને અસહ્ય ગંદકી: રહેઠાણની બીજી સૌથી મોટી સમસ્યા એ હતી કે હોટલોમાં શૌચાલય જ ન હતા. કડકડતી ઠંડીમાં યાત્રીઓએ હોટેલની બહાર આવેલા જાહેર શૌચાલય (Public Toilets) નો ઉપયોગ કરવા મજબૂર થવું પડ્યું. આ શૌચાલયો એટલા અસ્વચ્છ અને દુર્ગંધ મારતા હતા કે ત્યાં ઊભા રહેવું પણ મુશ્કેલ હતું. ન ત્યાં પાણીની સુવિધા હતી કે ન વીજળીની.

વરિષ્ઠ નાગરિકો સાથે નિર્દયતા: ઊંચાઈવાળા વિસ્તારોમાં ઓક્સિજનનું સ્તર પહેલેથી જ ખૂબ ઓછું હોય છે. આવી સ્થિતિમાં કેટલીક હોટલોમાં લિફ્ટ જ ન હતી. એક કે બે માળ સુધી દાદરા ચઢવા પણ જીવલેણ સાબિત થઈ શકે છે. પરંતુ આ નિર્દય ટૂર ઓપરેટરે વરિષ્ઠ નાગરિકો (Senior Citizens) ને ગ્રાઉન્ડ ફ્લોર પર રૂમ ફાળવવાની કોઈ જ દરકાર નહોતી કરી.

આસ્થા પર કઠોર પ્રહાર: ધાર્મિક લાગણીઓ સાથે ગંદી રમત

લોકો કૈલાશ માનસરોવર પર્યટન માટે નથી જતા, પરંતુ કૈલાશ પર્વતની પરિક્રમા કરવા જાય છે. સાથે જ જૈન યાત્રીઓ અસ્થાપદની યાત્રાને પોતાનું મોટું તીર્થ માને છે. પરંતુ ઈનાયા જર્નીઝ આ મૂળભૂત ધાર્મિક હેતુઓ રોળી નાખવામાં પૂરેપૂરી રીતે નિષ્ફળ ગઈ.

અધૂરી રહી પરિક્રમા, અધવચ્ચે યાત્રીઓને રઝળતા મૂક્યા: કૈલાશ પરિક્રમા 3 દિવસની હોય છે. પહેલા દિવસે યમદ્વારથી 15 કિલોમીટર ચાલીને ડીરાપુક રાત રોકાવાનું હોય છે. બીજો દિવસ સૌથી ભયંકર અને મુશ્કેલ હોય છે જેમાં 18 કિલોમીટરનું સીધું ચઢાણ અને ઉતરાણ કરી ઝુથુલપુક જવાનું હોય છે. ત્રીજા દિવસે 6 કિલોમીટર ચાલવાનું હોય છે. મોટેભાગે યાત્રીઓ આ માટે ઘોડા અને પોતાનો સામાન ઊંચકવા કુલી (પોર્ટર) રાખતા હોય છે. પરંતુ ટૂર ઓપરેટરની હકીકત તો જુઓ કે તે એક પણ ઘોડાની વ્યવસ્થા ન કરી શક્યો! કુલીઓ પણ નહિવત હતા. આ વાતનો ઘટસ્ફોટ યાત્રીઓ સમક્ષ મધ્યરાત્રિએ, એટલે કે પરિક્રમા શરૂ થવાના માત્ર થોડા કલાકો પહેલા જ કરવામાં આવ્યો.

મધરાતે રસ્તા પર ભટકતા યાત્રીઓ: ઓપરેટરે ડીરાપુકમાં ખૂબ જ મર્યાદિત પથારીઓની વ્યવસ્થા કરી હતી. એટલે થાકીને લોથપોથ થયેલા ઘણા યાત્રીઓએ અડધી રાત્રે પાછું દારચેન ફરવું પડ્યું. પરંતુ છેતરપિંડી જુઓ, ઓપરેટરે દારચેનમાં પણ કોઈ રૂમ બુક નહોતા કર્યા! આ કડકડતી ઠંડીમાં યાત્રીઓએ મધરાતે બીજી હોટલોમાં જઈને પોતાના માટે આશરો શોધવો પડ્યો.

ત્રીજા દિવસની પરિક્રમા રદ: ટૂર ઓપરેટરે ઝુથુલપુક ખાતે રાત્રિ રોકાણ માટે કોઈ જ બુકિંગ નહોતું કરાવ્યું. પરિણામે, યાત્રીઓ પાસે પરિક્રમા અધૂરી મૂકવા સિવાય કોઈ વિકલ્પ ન બચ્યો. જે મુખ્ય હેતુ માટે યાત્રા હતી, તે જ રવિ મોદીએ છીનવી લીધો.

માન સરોવરમાં પૂજા માટે પૂજારી જ ગાયબ: કાઠમંડુમાં મોટી મોટી વાતો કરીને વચન અપાયું હતું કે માન સરોવરમાં પૂજા માટે પૂજારી ઉપલબ્ધ રહેશે. પરંતુ ત્યાં પહોંચ્યા ત્યારે ખબર પડી કે કોઈ પૂજારી છે જ નહીં. બહાનું એવું કાઢવામાં આવ્યું કે 'વિઝાની સમસ્યા' છે. જો વિઝાની સમસ્યા હતી તો કાઠમંડુમાં બુકિંગ લેતી વખતે ખોટા વચનો કેમ આપ્યા? આખરે, યાત્રીઓમાંથી જ એક વ્યક્તિએ પૂજારી બનીને પૂજા કરાવવી પડી.

જૈન યાત્રીઓનો અસ્થાપદમાં ફિયાસ્કો: જૈન શ્રદ્ધાળુઓને અસ્થાપદના દર્શન માટે હોટલની લોબીમાં બે-બે કલાક સુધી રાહ જોવડાવવામાં આવી. અંતે, ખરાબ આયોજનને કારણે ખૂબ ઓછા લોકો ત્યાં પહોંચી શક્યા.

એક યાત્રીનું કરુણ મોત અને ઓપરેટરની ક્રિમિનલ બેદરકારી

આ યાત્રા 4600 મીટરથી વધુ ઊંચાઈ પર થાય છે, જ્યાં ઓક્સિજન ઓછો હોવાથી ‘એલ્ટિટ્યુડ સિકનેસ' (High Altitude Sickness) જીવલેણ બની શકે છે. નિયમ મુજબ ટૂર ઓપરેટરે દરરોજ યાત્રીઓનું ઓક્સિજન લેવલ ચેક કરવાનું હોય છે. પરંતુ ઈનાયા જર્નીઝે યાત્રા શરૂ કરતા પહેલા કાઠમંડુમાં માત્ર એક જ વાર ઓક્સિજન ચેક કરવાની ફોર્માલિટી કરી હતી.

આ ભયંકર અને ક્રિમિનલ બેદરકારીનો ભોગ 57 વર્ષીય શ્રી રાજેશ ભુરા બન્યા. ચીનના સાગા વિસ્તારમાં પ્રતિકૂળ આબોહવાને કારણે તેઓ પોતાનો જીવ બચાવી શક્યા નહીં અને તેમનું દુઃખદ અવસાન થયું. આ ઘટનામાં રવિ મોદીની ક્રૂરતા ત્યાં દેખાઈ જ્યારે તેમણે આ મોતની માહિતી આખા ગ્રુપથી છુપાવી રાખી! એક યાત્રીનું મોત થયા પછી પણ આ ઓપરેટરની આંખ ન ખૂલી. તેણે અન્ય કોઈ યાત્રીઓનું ઓક્સિજન ચેક કરવાનું શરૂ ન કર્યું, ન તો તેમને જીવના જોખમ વિશે કોઈ ચેતવણી આપી. આ એક ટૂર ઓપરેટરની બેદરકારીનું સર્વોચ્ચ અને ગુનાહિત સ્તર હતું.

પાસપોર્ટ જપ્ત કરી યાત્રીઓને બંધક બનાવ્યા!

ઓપરેટરના અત્યાચારની હદ ત્યારે વટાવી ગઈ જ્યારે રવિ મોદી અને તેની ટીમે તમામ 185 યાત્રીઓના પાસપોર્ટ પોતાની પાસે જમા કરી લીધા. બીજા દેશમાં (ચીનમાં) પાસપોર્ટ વગર યાત્રીઓને એવું લાગવા માંડ્યું કે જાણે તેઓને બંધક બનાવી દેવામાં આવ્યા છે. પાસપોર્ટ જપ્ત કરવાનું એકમાત્ર કારણ એ હતું કે ટૂર ઓપરેટર ગમે તેવી ખરાબ સગવડો આપે અને દુર્વ્યવહાર કરે, યાત્રીઓ પાસે તેને મૂંગા મોઢે સહન કરવા સિવાય બીજો કોઈ રસ્તો જ ન બચે. આ સંપૂર્ણપણે બ્લેકમેઇલિંગ અને ગુનાહિત કૃત્ય હતું.

ચીની પોલીસ અને ભારતીય દૂતાવાસની એન્ટ્રી

આવી થર્ડ ક્લાસ સુવિધાઓ, ઢોર જેવો વ્યવહાર અને ઓપરેટરની આપખુદશાહીથી હતાશ થઈને આખરે યાત્રીઓનો રોષ ફાટી નીકળ્યો. તેઓ ધરણા પર ઉતરી આવ્યા. પરિસ્થિતિ એટલી વણસી ગઈ કે ચીનમાં ચીની પોલીસ અને ભારતીય દૂતાવાસ (Indian Embassy)ના અધિકારીઓએ આ મામલામાં દરમિયાનગીરી કરવી પડી ત્યારે જઈને થોડી શાંતિ થઈ. આપણા દેશના નાગરિકોને પારકા દેશમાં રઝળતા મૂકીને આ ઓપરેટરે દેશની છબી પણ ખરડી.

ડિજિટલ છેતરપિંડી: "મહાદેવ કા લાડલા"નો દંભી પ્રચાર

આખી યાત્રાને નરક બનાવી દીધા પછી પણ, રવિ મોદીની બેશરમી પૂરી નથી થતી. આટલી મોટી આપત્તિ અને એક મોત પછી પણ, આ ટૂર ઑપરેટર સોશિયલ મીડિયા (ઈન્સ્ટાગ્રામ વગેરે) પર ખોટી માહિતી ફેલાવીને લોકોને છેતરી રહ્યો છે. તે ભ્રામક ફોટાઓ મૂકીને આ યાત્રાને 'સફળ' બતાવી રહ્યો છે અને પોતાની જાતને "મહાદેવ કા લાડલા" તરીકે પ્રમોટ કરે છે. આ દંભી પ્રચાર તે 185 ભોગ બનેલા યાત્રીઓના જખમો પર મીઠું ભભરાવવા સમાન છે.

યાત્રીઓનો આક્રોશ અને તેમની રડાવનારી આપવીતી

આ યાત્રામાં જે લોકોએ યાતનાઓ સહન કરી છે, તેમના જ શબ્દોમાં આ વિશ્વાસઘાતની કહાની વાંચો:

1. પારસ શાહ (જબલપુર):

"મારા અત્યંત નજીકના મિત્ર રાજેશ ભુરાએ સાગામાં જીવ ગુમાવ્યો. તેમના નશ્વર દેહને ભારત પાછો લાવવાનો હતો. પરંતુ શરમની વાત એ છે કે રવિ મોદી અને તેની ટીમે નેપાળમાં અમને કોઈ જ પ્રાથમિક મદદ પૂરી પાડી નહીં. મારા મિત્રના શરીરને ઘરે પાછા લાવવામાં મને 60 કલાક લાગ્યા. રવિ મોદી અને તેની ટીમે તો મારા ફોન ઉપાડવાના અને મને મદદ કરવાના જ બંધ કરી દીધા હતા. અંતે ભારત સરકારના વિદેશ મંત્રી શ્રી એસ. જયશંકર સાહેબની મદદ મળી ત્યારે અમે દેહ ભારત લાવી શક્યા."

2. ડો. સી. ડી. શેલત (નિવૃત્ત જોઈન્ટ કમિશનર, ફૂડ એન્ડ ડ્રગ્સ કંટ્રોલ એડમિનિસ્ટ્રેશન, ગુજરાત રાજ્ય):

"અમારે યાત્રા દરમિયાન પારાવાર મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો.

1. અમને સૌથી સારી હોટેલનું વચન અપાયું હતું, પરંતુ મોટાભાગની હોટેલોમાં ગંદકી અને અસહ્ય દુર્ગંધ હતી.

2. જમવાનું ક્યારેય સમયસર મળતું ન હતું.

3. રાત્રે 12 વાગ્યે હોટેલ પહોંચ્યા પછી 1 વાગ્યે જમવાનું મળે અને તો પણ 1-2 કલાક સુધી રૂમ જ ન ફાળવાય! આના કારણે અમે ભારે માનસિક તણાવનો ભોગ બન્યા.

4. રસ્તામાં કોઈ પણ પ્રકારની સહાય નહોતી. ન તો પ્રાથમિક સારવાર, ન હુંફાળું ગરમ પાણી, ન પ્રાણવાયુ (ઓક્સિજન) સિલિન્ડર કે ન કોઈ ગાઈડ!

5. સહાયક સ્ટાફ એટલો ઓછો હતો કે અમારી ડફલ થેલી (સામાન) પણ સમયસર નહોતી મળતી.

અમને ખબર હતી કે યાત્રા દરમિયાન મુશ્કેલી પડશે, પણ આ બાબતે ઓપરેટર દ્વારા પૂરતી કે સામાન્ય કાળજી પણ લેવામાં ન આવી તે દુઃખદ છે."

3. કવિતા રાવલ (મુંબઈ):

"આખી યાત્રા દરમિયાન અમે ફક્ત રૂમ, ભોજન અને બેઝિક સુવિધાઓ મેળવવા માટે જ સંઘર્ષ કરી રહ્યા હતા. સામાન્ય રીતે અમારે આ બધાની ચિંતા કરવાની જરૂર નહોતી કારણ કે અમે પૂરતા પૈસા ચૂકવ્યા હતા, તે પ્રદાન કરવાની ફરજ ટુર ઓપરેટરની હતી. પરંતુ આ બધા માનસિક ત્રાસ અને ઝઘડાની પ્રક્રિયામાં... હું એ પવિત્ર સ્થળની ઉર્જા સાથે જોડાઈ જ શકી નહીં... જે કૈલાશ માનસરોવર જવાનો મારો આખો હેતુ હતો, તે જ ખતમ થઈ ગયો."

કૈલાશ માનસરોવરની યાત્રા એ શ્રદ્ધાનો મહાસાગર છે, પરંતુ રવિ મોદી અને 'ઈનાયા જર્નીઝ' જેવા ટૂર ઓપરેટરોએ તેને ખુલ્લી છેતરપિંડી અને વેપારનું સાધન બનાવી દીધું છે. લોકોના જીવ જોખમમાં મૂકવા, તેમના પાસપોર્ટ પડાવી લેવા, એક યાત્રીના મોત પર પડદો પાડવો અને આસ્થા સાથે રમત રમવી - આ માત્ર ખરાબ સર્વિસ નથી, પરંતુ એક ગંભીર ગુનો છે. ભવિષ્યમાં કૈલાશ યાત્રા કે અન્ય કોઈ તીર્થયાત્રા પર જવાનું વિચારતા દરેક શ્રદ્ધાળુએ આવા દંભી અને લેભાગુ ઓપરેટરોથી સો ગજ દૂર રહેવું જોઈએ. યાત્રા બુક કરાવતા પહેલા ઓપરેટરની ક્ષમતા, ગ્રુપની સાઈઝ અને જૂના યાત્રીઓના સાચા રિવ્યુ ચોક્કસ તપાસો. સરકારે અને સંબંધિત સત્તામંડળોએ પણ આવા છેતરપિંડી કરતા ટૂર ઓપરેટરો સામે કડકમાં કડક કાનૂની કાર્યવાહી કરવી જોઈએ, જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ પણ નિર્દોષ વ્યક્તિની આસ્થા અને જીવ સાથે આવી ભયંકર રમત ન રમાય.