RBIનો મોટો નિર્ણય: રેપો રેટ વધાર્યો, અલ નીનો અને નબળા ચોમાસાથી રવી પાક પર તોળાઈ રહ્યું છે મોટું સંકટ

El Nino effect on India: ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) દ્વારા તાજેતરમાં રેપો રેટમાં વધારો કરવામાં આવ્યો છે. પરંતુ આ વખતે માત્ર વ્યાજ દરો જ નહીં, પરંતુ ખેડૂતો અને સામાન્ય માણસ માટે પણ એક ચિંતાજનક સમાચાર સામે આવ્યા છે. RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ નબળા ચોમાસા અને મજબૂત 'અલ નીનો' (El Nino)ની સ્થિતિને લઈને મોટી ચેતવણી આપી છે. ચાલો સરળ શબ્દોમાં સમજીએ કે આ સમગ્ર મામલો શું છે અને તેની આપણા ખિસ્સા પર શું અસર પડશે.

RBIનો નિર્ણય અને રવી સિઝન પર મંડરાતો ખતરો

તાજેતરની મોનેટરી પોલિસીની બેઠકમાં, RBI એ રેપો રેટમાં 25 બેસિસ પોઈન્ટનો વધારો કરીને તેને 5.50 ટકા કરી દીધો છે. આ સાથે જ કેન્દ્રીય બેંકે પોતાનો દૃષ્ટિકોણ ન્યુટ્રલથી બદલીને કેલિબ્રેટેડ ટાઈટનિંગ કર્યો છે. આ નિર્ણયની જાહેરાત કરતી વખતે ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રાએ સ્પષ્ટ કહ્યું કે, નબળું અને અસમાન ચોમાસું તથા અલ નીનોની અસર આગામી રવી પાકની વાવણી અને ઉત્પાદન પર સીધી રીતે પડી શકે છે. જોકે, તેમણે આશા વ્યક્ત કરી હતી કે જળાશયોમાં રહેલું પાણી અને સરકારના જળ સંરક્ષણના પગલાં આ નુકસાનને થોડું ઓછું કરી શકશે.

દેશમાં 2001 પછી ચોમાસાની સૌથી નબળી સ્થિતિ

આ વર્ષે જૂનથી સપ્ટેમ્બર વચ્ચે દેશમાં માત્ર 87.4 ટકા વરસાદ પડ્યો છે. વર્ષ 2001 પછી આ ચોથી વખત છે જ્યારે ચોમાસાની સિઝનમાં આટલો ઓછો વરસાદ નોંધાયો હોય. સામાન્ય રીતે દેશમાં 868.6 મિલીમીટર વરસાદ પડતો હોય છે, જેની સામે આ વર્ષે માત્ર 759.4 મિલીમીટર વરસાદ નોંધાયો છે (સામાન્ય કરતાં 13 ટકા ઓછો). જૂન મહિનામાં વરસાદની ઘટ સૌથી વધુ 35.4 ટકા રહી હતી. ત્યારબાદ ઓગસ્ટમાં 16.3 ટકા અને સપ્ટેમ્બરમાં 7.6 ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો. માત્ર જુલાઈ મહિનો જ એવો રહ્યો જેમાં સામાન્ય કરતાં 1 ટકા વધુ વરસાદ પડ્યો હતો.

હવામાન વિભાગ (IMD) ના ડિરેક્ટર જનરલ ડૉ. મૃત્યુંજય મહાપાત્રાના જણાવ્યા અનુસાર, આ સિઝનમાં 14 જેટલી લો-પ્રેશર સિસ્ટમ બની હતી જે 77 દિવસ સુધી સક્રિય રહી. જો આ સિસ્ટમ ન બની હોત તો વરસાદની સ્થિતિ આનાથી પણ વધુ ખરાબ હોત.

અલ નીનો શું છે અને તે કેમ ચિંતા વધારી રહ્યો છે?