ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયામાં સતત થઈ રહેલા ઘટાડાને રોકવા માટે રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) હવે પૂરી રીતે એક્શન મોડમાં આવી ગઈ છે. હાલમાં રૂપિયો ગગડીને ડોલર સામે 97 ના નવા ઐતિહાસિક તળિયે પહોંચી ગયો છે. આ ગંભીર સ્થિતિને કાબૂમાં લેવા માટે RBI ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા અને અન્ય ટોચના અધિકારીઓએ કેટલીક મહત્વપૂર્ણ બેઠકો કરી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, રૂપિયાને બચાવવા માટે વ્યાજદરમાં વધારો કરવા સહિતના અનેક વિકલ્પો પર ગંભીરતાથી વિચારણા ચાલી રહી છે.
રૂપિયો 97 ની સપાટીએ ગગડ્યો! પડતા રૂપિયાને બચાવવા RBI વ્યાજદરોમાં કરી શકે છે વધારો, જાણો શું છે નવો પ્લાન
ડોલર સામે રૂપિયો 97 ના ઐતિહાસિક તળિયે પહોંચતા RBI એક્શનમાં. રૂપિયાને સ્થિર કરવા ગવર્નર સંજય મલ્હોત્રા વ્યાજદરમાં વધારો અને NRI ડિપોઝીટ જેવી સ્કીમ લાવી શકે છે.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ May 21, 2026 પર 2:04 PM
RBI પાસે કયા કયા વિકલ્પો છે?
રૂપિયાને સ્થિર કરવા માટે રિઝર્વ બેંક પોતાના તમામ ઉપલબ્ધ વિકલ્પો તપાસી રહી છે. જેમાં નીચે મુજબના મુખ્ય કદમો ઉઠાવવામાં આવી શકે છે.
વ્યાજદરમાં વધારો: બજારમાં રૂપિયાની સ્થિતિ મજબૂત કરવા વ્યાજદરમાં વધારો કરવો એ સૌથી મોટો વિકલ્પ છે.
કરન્સી સ્વેપ (Currency Swap): બજારમાં તરલતા લાવવા અને ડોલર રિઝર્વ વધારવા માટે વધુ કરન્સી સ્વેપ કરવા.
વિદેશમાંથી ડોલર એકઠા કરવા: બિન-નિવાસી ભારતીયો (NRI) માટે ખાસ ડિપોઝીટ સ્કીમ લાવવી અને સોવરેન ડોલર બોન્ડ વેચવા. (જોકે, આ અંગેનો અંતિમ નિર્ણય કેન્દ્ર સરકાર લેશે).
2013 જેવી સ્થિતિ અને 50 અબજ ડોલરનું લક્ષ્ય
હાલમાં જે ઉપાયો પર વિચાર થઈ રહ્યો છે, તે વર્ષ 2013 ના 'ટેપર ટેન્ટ્રમ' (Taper Tantrum) સમયગાળા જેવા જ છે. તે સમયે પણ વિદેશી હૂંડિયામણ વધારવા સ્થાનિક બેંકો મારફતે NRI માટે જમા યોજના શરૂ કરાઈ હતી. એક સૂત્રના મતે, RBI નો અંદાજ છે કે આ વખતે આ ડિપોઝીટ સ્કીમ દ્વારા 50 અબજ ડોલર એકઠા કરી શકાશે, જ્યારે અગાઉ આ આંકડો 30 અબજ ડોલર હતો.
અર્થતંત્ર મજબૂત છતાં રૂપિયો કેમ નબળો?
પોલિસી મેકર્સમાં એ વાતની ચિંતા વધી છે કે રૂપિયો અપેક્ષા કરતા વધુ ઝડપથી ગગડી રહ્યો છે. તેમનું માનવું છે કે, ભારતનું અર્થતંત્ર (Economic Fundamentals) અને બેન્કિંગ સિસ્ટમ ખૂબ જ મજબૂત છે, પરંતુ કમનસીબે આ મજબૂતી કરન્સીના વિનિમય દરમાં દેખાઈ રહી નથી. હાલમાં RBI ની સૌથી પહેલી પ્રાથમિકતા રૂપિયાના અવમૂલ્યનને રોકવાની છે, અને આ માટે તેઓ દરેક જરૂરી પગલાં લેવા તૈયાર છે.
વ્યાજદર વધવાથી વિદેશી રોકાણને મળશે વેગ
જો RBI વ્યાજદરમાં વધારો કરશે, તો લોન લેવી મોંઘી થશે, પરંતુ તેનાથી વિદેશી બોન્ડ રોકાણને મોટો ફાયદો થશે. વ્યાજદર વધવાથી અમેરિકા અને ભારત વચ્ચે વ્યાજદરનો તફાવત વધશે, જે દાયકાના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચી ગયો છે. નોંધનીય છે કે, 2026 માં અત્યાર સુધીમાં શેરબજારમાંથી વિદેશી ફંડની જે મોટા પાયે નિકાસ થઈ છે, તેણે ગયા વર્ષના 19 અબજ ડોલરના રેકોર્ડને પણ તોડી નાખ્યો છે.
5 જૂને MPC ની બેઠકમાં લેવાશે મોટો નિર્ણય
RBI ની 6 સભ્યોની મોનેટરી પોલિસી કમિટી (MPC) ની બેઠક 3 થી 5 જૂન દરમિયાન યોજાવાની છે. પોલિસી પર આગામી નિર્ણય 5 જૂને લેવાશે. આ વર્ષે MPC એ પોતાનો બેન્ચમાર્ક રેટ 5.25% પર જાળવી રાખ્યો છે. પરંતુ મોંઘવારી વધવાની શક્યતાને જોતા મોટાભાગના અર્થશાસ્ત્રીઓ વ્યાજદરમાં વધારાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે. અગાઉ મે 2022 માં પણ RBI એ નક્કી કરેલા સમયપત્રક બહાર જઈને (out-of-cycle) વ્યાજદરમાં ફેરફાર કર્યો હતો.
બુધવારે 5 અબજ ડોલરની સ્વેપ હરાજીની જાહેરાત
તાજેતરમાં બુધવારે જ RBI એ બેન્કિંગ સિસ્ટમમાં લિક્વિડિટી (નાણાં પ્રવાહ) વધારવા અને ટૂંકા ગાળા માટે ડોલર રિઝર્વ વધારવા 5 અબજ ડોલરની સ્વેપ હરાજીની જાહેરાત કરી દીધી છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આગામી સમયમાં આવી વધુ હરાજીઓ જોવા મળી શકે છે.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.