Share Market F&O Trading: ભારતીય શેરબજારમાં ફરી એકવાર સટ્ટાકીય વેપારને લઈને ચિંતાના વાદળો ઘેરાયા છે. માર્કેટ રેગ્યુલેટર સેબી (SEBI) દ્વારા લેવામાં આવેલા અનેક કડક પગલાં છતાં, ફ્યુચર્સ અને ઓપ્શન્સ (F&O) સેગમેન્ટમાં ટ્રેડિંગ રોકેટ ગતિએ વધી રહ્યું છે. ઓક્ટોબર મહિનાના આંકડાઓ દર્શાવે છે કે F&O માર્કેટનું ટર્નઓવર કેશ માર્કેટની સરખામણીમાં 476 ગણું વધી ગયું છે, જે છેલ્લા બે વર્ષની સૌથી ઊંચી સપાટી છે.
સ્કોકમાર્કેટમાં ટ્રેડિંગની વધતી લત! ઓક્ટોબરમાં F&O ટર્નઓવર કેશ સેગમેન્ટની સરખામણીએ 476 ગણું, બે વર્ષની ટોચે પહોંચ્યું
Share Market F&O Trading: ઓક્ટોબરમાં ભારતીય શેરબજારમાં F&O ટર્નઓવર કેશ સેગમેન્ટ કરતાં 476 ગણું વધીને બે વર્ષની ટોચે પહોંચ્યું છે. સેબીના કડક નિયમો છતાં સટ્ટાકીય પ્રવૃત્તિ કેમ વધી? જાણો આ ટ્રેન્ડ પાછળનું કારણ અને રોકાણકારો માટે ચેતવણી.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Nov 14, 2025 પર 1:17 PM
આંકડાઓ જે ચિંતા વધારે છે ચાલો આને સરળ ભાષામાં સમજીએ. ઓક્ટોબર મહિનામાં:
કેશ સેગમેન્ટ ટર્નઓવર: કુલ 22.34 લાખ કરોડ રહ્યું. (આ તે સેગમેન્ટ છે જ્યાં તમે ખરેખર કંપનીના શેર ખરીદો કે વેચો છો).
F&O સેગમેન્ટ ટર્નઓવર: આ આંકડો અકલ્પનીય રીતે 10,632 લાખ કરોડ પર પહોંચી ગયો.
આનો સીધો અર્થ એ છે કે બજારમાં વાસ્તવિક રોકાણ કરતાં સટ્ટાકીય વેપાર અનેકગણું વધી ગયો છે. જ્યાં એક તરફ કેશ માર્કેટના વેપારમાં ઘટાડો જોવા મળ્યો છે, ત્યાં બીજી તરફ F&Oમાં રોકાણકારોનો ધસારો સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહ્યો છે. જુલાઈ, 2024માં કેશ માર્કેટનું ટર્નઓવર 32.96 લાખ કરોડના રેકોર્ડ સ્તરે હતું, જેની સરખામણીમાં ઓક્ટોબરમાં 32 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
સેબીના નિયમો કેમ બેઅસર?
બજારમાં સટ્ટાખોરીને રોકવા માટે સેબી દ્વારા છેલ્લા કેટલાક સમયથી ઘણા નિયમો લાગુ કરવામાં આવ્યા છે, જેમ કે:
- માર્જિનના નિયમો કડક કરવા.
- F&O કોન્ટ્રાક્ટની લોટ સાઈઝ વધારવી.
- ટૂંકા ગાળાની એક્સપાયરી પર નિયંત્રણો.
આ પગલાંની થોડી અસર જોવા મળી હતી. દાખલા તરીકે, વાર્ષિક ધોરણે ઇન્ડેક્સ ઓપ્શન્સના ટર્નઓવરમાં ઘટાડો થયો છે. પરંતુ, બે વર્ષ પહેલાંની સ્થિતિ સાથે સરખામણી કરવામાં આવે તો, F&Oમાં ટ્રેડિંગ કરનારા રોકાણકારોની સંખ્યા અને કુલ ટ્રેડિંગ વોલ્યુમ બંનેમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે. આ દર્શાવે છે કે નિયમો હોવા છતાં, રોકાણકારો જોખમી વેપાર તરફ વધુને વધુ આકર્ષાઈ રહ્યા છે.
રોકાણકારો માટે ચેતવણીનું એલાર્મ
સૌથી ચોંકાવનારી વાત સેબીના જ એક રિપોર્ટમાંથી સામે આવી છે. આ રિપોર્ટ મુજબ:
નાણાકીય વર્ષ 2025માં F&O સેગમેન્ટમાં ટ્રેડિંગ કરનારા લગભગ 91% વ્યક્તિગત રોકાણકારોએ નુકસાન કર્યું હતું. આ આંકડો બતાવે છે કે F&O ટ્રેડિંગ ભલે આકર્ષક લાગતું હોય, પરંતુ તેમાં પૈસા ગુમાવવાનું જોખમ ખૂબ જ વધારે છે. 10માંથી 9 ટ્રેડર્સ અહીં પોતાની મૂડી ગુમાવી રહ્યા છે. આમ, બજારમાં વધતું F&O ટર્નઓવર ભલે મોટી સંખ્યા જેવું લાગે, પરંતુ નાના અને નવા રોકાણકારો માટે તે એક મોટી ચેતવણી છે કે તેઓ કોઈપણ પ્રકારના સટ્ટાકીય વેપારમાં પડતા પહેલાં તેના જોખમોને બરાબર સમજી લે.
ડિસ્ક્લેમર: (આ જાણકારી ફક્ત સૂચના હેતુ આપવામાં આવી રહી છે. અહીં બતાવુ જરૂરી છે કે માર્કેટમાં રોકાણ બજાર જોખમોના આધીન છે. રોકાણકારોની રીતે પૈસા લગાવાથી પહેલા હંમેશા એક્સપર્ટથી સલાહ લે. મનીકંટ્રોલની તરફથી કોઈને પણ પૈસા લગાવાની અહીં ક્યારેય પણ સલાહ નથી આપવામાં આવી છે.)
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.