ઉત્તરાખંડમાં ઓમ પર્વત પરથી કેમ ગાયબ થઈ ગયો બરફ? મોટું કારણ આવ્યું બહાર

ખાસ રચના માટે જાણીતા ઓમ પર્વત પર બરફથી બનેલો 'ઓમ'નો આકાર ગાયબ થઈ ગયો છે. નિષ્ણાતોના મતે, તેનું ગાયબ થવું વૈશ્વિક અને સ્થાનિક પર્યાવરણીય સંકટને ઇશારો કરે છે. આ બરફ ઓગસ્ટના ત્રીજા સપ્તાહમાં ગાયબ થઈ ગયો હતો. વૈજ્ઞાનિકોના મતે આને ક્લાઈમેટ ચેન્જની અસર તરીકે જોઈ શકાય છે. આ પર્વત કૈલાશ માનસરોવર યાત્રાનો પણ એક મહત્વપૂર્ણ સ્ટોપ છે. ચીન સરહદને અડીને આવેલા લિપુલેખ સુધીના રસ્તાના નિર્માણ બાદ અહીં પ્રવાસીઓની સંખ્યામાં પણ વધારો થયો છે.

જળવાયુ પરિવર્તનની અસર દેખાઈ રહી છે

જીબી પંત ઈન્સ્ટિટ્યૂટ, અલ્મોડા ખાતે સેન્ટર ફોર એન્વાયર્નમેન્ટલ એસેસમેન્ટ એન્ડ ક્લાઈમેટ ચેન્જ સેન્ટરના જેસી કુન્યાલના જણાવ્યા અનુસાર, સમગ્ર વિશ્વમાં મોસમી ફેરફારો જોવા મળી રહ્યા છે. જળવાયુ પરિવર્તનની અસર ઓમ પર્વત પર પણ જોવા મળી રહી છે. વૈશ્વિક તાપમાન વધી રહ્યું છે અને ગ્લેશિયર્સ તેનાથી સૌથી વધુ પ્રભાવિત થઈ રહ્યા છે. તેમણે કહ્યું કે જંગલોમાં આગ લાગવાની ઘટનાઓ અને તેનો વ્યાપ વધી રહ્યો છે. જંગલની આગમાંથી નીકળતો કાળો કાર્બન ગ્લેશિયરને અસર કરે છે. ગ્લેશિયરના સારા સ્વાસ્થ્ય માટે તેની નીચેની ઝાડીઓમાં સારું ઘાસ હોવું જોઈએ. આલ્પાઇન પ્રદેશમાં જંગલો સારા સ્વાસ્થ્યમાં હોવા જોઈએ. આ બધા સાથે તાપમાન સંતુલિત રહે છે. આ બધાને એકસાથે જોવાની જરૂર છે.

યુએનએ પહેલેથી જ ચેતવણી આપી હતી

2022ના યુએનના અહેવાલ મુજબ, હિમાલય ક્ષેત્રના એક તૃતીયાંશ હિમનદીઓ ગ્લોબલ વોર્મિંગથી જોખમમાં છે. 2000થી વધતા તાપમાનને કારણે ગ્લેશિયર પીગળવાનો દર વધ્યો છે. ગ્લેશિયર્સ દર વર્ષે 58 અબજ ટન બરફ ગુમાવે છે. આ ફ્રાન્સ અને સ્પેનના સંયુક્ત પાણીના કુલ વપરાશની બરાબર છે. ઈન્ટરનેશનલ સેન્ટર ફોર ઈન્ટીગ્રેટેડ માઉન્ટેન ડેવલપમેન્ટ આઈસીઆઈએમઓડી અનુસાર, હિંદુકુશ હિમાલયન ક્ષેત્રમાં તાપમાનમાં વધારો થવાનો દર વૈશ્વિક દર કરતા ઘણો વધારે છે. 2023-24ના શિયાળામાં સમગ્ર પ્રદેશમાં રેકોર્ડ ઓછી હિમવર્ષા થઈ હતી. ખાસ કરીને પશ્ર્ચિમ હિમાલયમાં થોડી કે ઓછી હિમવર્ષા થઈ હતી.

વર્ષ 2023ના IMDના રિપોર્ટ અનુસાર, ગયા વર્ષે ચોમાસા બાદ ઉત્તરાખંડમાં ઓક્ટોબર, નવેમ્બર અને ડિસેમ્બરમાં તાપમાનમાં બે ડિગ્રીથી વધુ ફેરફાર થયો હતો. આ ઉપરાંત શિયાળા બાદ વરસાદ ખૂબ ઓછો થયો હતો. આ વર્ષે ઉત્તરાખંડના મેદાની અને પર્વતીય વિસ્તારોમાં તીવ્ર ગરમી પડી હતી. દેહરાદૂનમાં તાપમાન 44 ડિગ્રીએ પહોંચી ગયું છે. ગ્લેશિયોલોજિસ્ટ ડૉ.અનિલ દેશમુખના જણાવ્યા અનુસાર દેશના અન્ય ભાગો કરતાં હિમાલયમાં તાપમાન ઝડપથી વધી રહ્યું છે. આને 'એલિવેટેડ ઇફેક્ટ' કહેવાય છે. જેમ જેમ ઊંચાઈ વધે છે તેમ તાપમાન પણ વધે છે. તેથી, મોસમી બરફ હવે ઉનાળામાં તેમજ શિયાળા અને વસંતઋતુમાં ઝડપથી પીગળી રહ્યો છે. ઓમ પર્વત પર બરફનું અદૃશ્ય થવું તેનો પુરાવો છે. આ પર્વતીય પ્રદેશમાં થઈ રહેલા ફેરફારોનું પ્રતીક છે. છેલ્લા 30થી 40 વર્ષનું મૂલ્યાંકન દર્શાવે છે કે હિમવર્ષાનું પ્રમાણ ઘટી રહ્યું છે અને વરસાદનું પ્રમાણ વધી રહ્યું છે. ઓછા બરફ અને વધતા તાપમાનના કારણે ગ્લેશિયર્સ પીગળી રહ્યા છે.