ભારત સાથે વેપાર બંધ થતાં પાકિસ્તાનની કમર તૂટી! 40 અબજ ડોલરનું થયું જંગી નુકસાન, વેપારીઓએ સરકારને કહ્યું- ‘હવે તો રસ્તો ખોલો’

India Pakistan Trade: પાકિસ્તાનના વેપાર જગતમાંથી એક ખૂબ જ ચોંકાવનારો આંકડો સામે આવ્યો છે, જેણે પાકિસ્તાન સરકારની ઊંઘ ઉડાડી દીધી છે. પાકિસ્તાન-ઇન્ડિયા બિઝનેસ કાઉન્સિલના ચેરમેન નૂર મુહમ્મદ કસૂરીએ અંદાજ લગાવ્યો છે કે વર્ષ 2019માં ભારત સાથે વેપાર બંધ કર્યા પછી અત્યાર સુધીમાં પાકિસ્તાનને આશરે 40 અબજ ડોલરનું જંગી નુકસાન થઈ ચૂક્યું છે. ન્યૂઝ એજન્સી PTI ના અહેવાલ મુજબ, કસૂરીએ ઇસ્લામાબાદને અપીલ કરી છે કે તેઓ ભારત સાથેના વેપાર પર લાગેલા પ્રતિબંધ અંગે ફરીથી વિચાર કરે. તેમની દલીલ છે કે જો ભારત સાથે ફરીથી વેપારી સંબંધો શરૂ થશે, તો પાકિસ્તાની વેપારીઓનો ખર્ચ ઘટશે અને જરૂરી માલસામાન સરળતાથી મળી શકશે.

પુલવામા હુમલા બાદ બંધ થયો હતો રસ્તો: 7 વર્ષથી ઉદ્યોગો બેહાલ

વર્ષ 2019માં થયેલા પુલવામા આતંકી હુમલા બાદ બંને દેશો વચ્ચે રાજદ્વારી તણાવ વધી ગયો હતો અને વેપારી સંબંધો સ્થગિત કરી દેવામાં આવ્યા હતા. છેલ્લા 7 વર્ષથી આ પ્રતિબંધ ચાલુ છે અને તેની સીધી માઠી અસર હવે પાકિસ્તાનના ઉદ્યોગો પર સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે.

આ પરિસ્થિતિને એક સામાન્ય ઘરના ઉદાહરણથી સમજી શકાય છે. માની લો કે તમારી સોસાયટીના નાકે જ કરિયાણાની મોટી દુકાન હોય, પરંતુ કોઈ કારણસર તમારે ત્યાંથી ખરીદી બંધ કરવી પડે. હવે તે જ લોટ, ખાંડ અને તેલ તમારે બીજા શહેરમાંથી મંગાવવા પડે તો શું થાય? વસ્તુ તો એ જ હશે, પરંતુ ભાડું વધી જશે, માલ આવવામાં સમય લાગશે અને મહિનાનું બજેટ ખોરવાઈ જશે. પાકિસ્તાની કંપનીઓ સાથે હાલમાં આવું જ થઈ રહ્યું છે. ભારતથી સપ્લાય બંધ થયા બાદ પાકિસ્તાની વેપારીઓએ કાચો માલ, ખેતીને લગતી વસ્તુઓ અને ઔદ્યોગિક સપ્લાય માટે દૂરના દેશો પર નિર્ભર રહેવું પડે છે. જેના કારણે ટ્રાન્સપોર્ટ અને ફ્રેટ ચાર્જ વધી ગયો છે, જે પહેલેથી જ આર્થિક સંકટનો સામનો કરી રહેલા પાકિસ્તાન માટે મોટી મુશ્કેલી બની ગયો છે.

ભારતથી અંતર રાખવાનો સૌથી મોટો ફટકો પાકિસ્તાનની ફાર્મા ઇન્ડસ્ટ્રી ને પડ્યો છે. કસૂરીના જણાવ્યા મુજબ, ભારત તરફથી સપ્લાય ન મળવાને કારણે દવા ઉદ્યોગ ભારે દબાણમાં છે.

તેમનો અંદાજ છે કે જો પાકિસ્તાનની દવા કંપનીઓ ભારત પાસેથી કાચો માલ (Raw Material) લેવાનું શરૂ કરે, તો તેઓ દર વર્ષે 2 અબજ ડોલરથી લઈને 3 અબજ ડોલર સુધીની બચત કરી શકે છે. આ બચત માત્ર એક-બે વખતની નહીં, પરંતુ વાર્ષિક છે. દવા બનાવવામાં કાચા માલની કિંમત અને સમયસર તેની ડિલિવરી ખૂબ જ મહત્વની હોય છે, તેથી સપ્લાય જેટલો દૂરથી આવશે, દવા બનાવવાનો ખર્ચ તેટલો જ વધશે.

કપાસની અછતથી ટેક્સટાઇલ ઉદ્યોગ પર 5 અબજ ડોલરનો વધારાનો બોજ

પાકિસ્તાનનું ટેક્સટાઇલ સેક્ટર દેશની નિકાસમાં સૌથી મહત્વનો ભાગ ભજવે છે, પરંતુ ભારત સાથે વેપાર અટકવાથી આ સેક્ટરનો ખર્ચ પણ આસમાને પહોંચ્યો છે:

દૂરના દેશોમાંથી આયાત: પાકિસ્તાનમાં કપાસનું ઉત્પાદન સતત ઘટી રહ્યું છે. આ અછત પૂરી કરવા માટે ત્યાંની કાપડ મિલોએ બ્રાઝિલ, ઇજિપ્ત, ચીન અને અમેરિકા જેવા દૂરના દેશોમાંથી કપાસ આયાત કરવો પડી રહ્યો છે. જેના લીધે આ સેક્ટર પર આશરે 5 અબજ ડોલરનો વધારાનો બોજ પડ્યો છે.

શેરડી તરફ વળ્યા ખેડૂતો: કસૂરીએ ચિંતા વ્યક્ત કરી કે પાકિસ્તાનમાં જે વિસ્તારોમાં પરંપરાગત રીતે કપાસ ઉગાડવામાં આવતો હતો, ત્યાંના ખેડૂતો હવે ઝડપથી શેરડીની ખેતી તરફ વળી રહ્યા છે. આનાથી સ્થાનિક કપાસની ઉપલબ્ધતા ઘટી છે અને વિદેશી આયાત પર નિર્ભરતા વધી ગઈ છે.

પેટ્રોલિયમથી લઈને ખાતર સુધી, બધું જ દૂરના બજારોમાંથી!

વાત માત્ર દવા અને કાપડ પૂરતી સીમિત નથી. પાકિસ્તાન હાલમાં ખાંડ, ખાતર, સિમેન્ટ, પેટ્રોલિયમ પેદાશો, લોખંડ અને સ્ટીલ, શાકભાજી તેમજ ભારે મશીનરી જેવી અનેક વસ્તુઓ દૂરના દેશોમાંથી મંગાવી રહ્યું છે. જ્યારે આ તમામ સેક્ટરમાં પાડોશી દેશ ભારત પાસે વિશાળ ઉત્પાદન ક્ષમતા રહેલી છે.

પેટ્રોલિયમનું ઉદાહરણ આપતા કસૂરીએ સમજાવ્યું કે, પાકિસ્તાનના હાલના સપ્લાયર્સની સરખામણીએ ભારતની ઓઈલ રિફાઈનરીઓ ભૌગોલિક રીતે પાકિસ્તાનની ઘણી નજીક છે. જો પેટ્રોલિયમનો વેપાર ફરી શરૂ થાય, તો પાકિસ્તાનને સસ્તો અને ઝડપી સપ્લાય મળી શકે છે અને ફેક્ટરીથી લઈને બજાર સુધીની આખી સપ્લાય ચેનનો ખર્ચ ઘટી શકે છે.

રાજકારણ અને વેપારને અલગ રાખવાની અપીલ, શ્રીલંકાનું આપ્યું ઉદાહરણ

પાક-ઇન્ડિયા બિઝનેસ કાઉન્સિલના ચેરમેને બંને દેશોની સરકારોને વિનંતી કરી છે કે રાજકીય મતભેદોને વેપારથી અલગ રાખવામાં આવે. રાજકીય વિવાદોનો ઉકેલ વાતચીતથી લાવવો જોઈએ, નહીં કે વેપાર બંધ કરીને. તેમના મતે વેપાર શરૂ થવાથી રોકાણ અને ટૂરિઝમ ને પણ વેગ મળશે. ભારતમાંથી એવા અનેક પ્રવાસીઓ પાકિસ્તાન આવી શકે છે જેઓ ધાર્મિક કે ઐતિહાસિક સ્થળો જોવા માંગે છે અથવા પોતાના પૂર્વજોના ઘર અને ગામડાઓની મુલાકાત લેવા ઈચ્છે છે.

પ્રાદેશિક સહયોગની વાત કરતા કસૂરીએ શ્રીલંકાનું ઉદાહરણ આપ્યું હતું. તેમણે યાદ અપાવ્યું કે શ્રીલંકાના આર્થિક સંકટ સમયે ભારતે તેને મોટી આર્થિક મદદ કરી હતી, જે બતાવે છે કે મુશ્કેલ સમયમાં પાડોશી દેશો એકબીજાનો સહારો બની શકે છે. તેમણે કહ્યું કે ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે ઐતિહાસિક, સાંસ્કૃતિક અને પારિવારિક સંબંધો છે, જે સારા ભવિષ્યનો પાયો બની શકે છે.

પાકિસ્તાનમાં કેમ તેજ બની રહી છે વેપાર ખોલવાની માંગ?

પાકિસ્તાનનો વેપારી વર્ગ હવે ખુલ્લેઆમ સ્વીકારી રહ્યો છે કે ભારત સાથે વેપાર બંધ રાખવાની તેમણે કેટલી મોટી કિંમત ચૂકવવી પડી રહી છે. વધેલા ટ્રાન્સપોર્ટ ખર્ચ અને મોંઘા કાચા માલને કારણે પાકિસ્તાનના ઉદ્યોગો પડી ભાંગ્યા છે. 40 અબજ ડોલરના નુકસાનનો આ આંકડો સ્પષ્ટ બતાવે છે કે ભૌગોલિક રીતે સૌથી નજીક રહેલા ભારત જેવા મોટા ટ્રેડિંગ પાર્ટનરને સપ્લાય ચેનમાંથી બહાર રાખવું પાકિસ્તાનને કેટલું મોંઘું પડી રહ્યું છે.

આ પણ વાંચો - LTCG ટેક્સ પર મળી શકે છે મોટી ખુશખબરી! 3 વર્ષ બાદ શેર વેચવા પર નહીં લાગે એક પણ રૂપિયો ટેક્સ? SBIના રિપોર્ટથી રાહતના સંકેત