UPSC 2026 New Rules: સિવિલ સર્વિસની તૈયારી કરતા લાખો ઉમેદવારો માટે અત્યંત મહત્ત્વના સમાચાર આવ્યા છે. સંઘ લોક સેવા આયોગ (UPSC) દ્વારા સિવિલ સર્વિસ પરીક્ષા (CSE) 2026 માટેનું નોટિફિકેશન જાહેર કરી દેવામાં આવ્યું છે. જોકે, આ વખતે આયોગે પરીક્ષા પ્રક્રિયા અને સેવા ફાળવણીમાં ઐતિહાસિક અને કડક ફેરફારો કર્યા છે, જેની સીધી અસર ઉમેદવારો પર પડશે.
UPSC 2026 New Rules: IAS-IFS માટે રસ્તા બંધ? જાણો પરીક્ષાના નવા કડક નિયમો અને IPS માટેની જોગવાઈ
UPSC CSE 2026 માટે મોટા ફેરફારો જાહેર! હવે કાર્યરત IAS અને IFS ઓફિસરો ફરી પરીક્ષા નહીં આપી શકે. IPS અને જૂના ઉમેદવારો માટે પણ નિયમો બદલાયા છે. જાણો વિગતવાર માહિતી.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Feb 05, 2026 પર 11:45 AM
જો તમે પણ UPSCની તૈયારી કરી રહ્યા હોવ, તો આ નવા નિયમો જાણવા ખૂબ જ જરૂરી છે. ચાલો સરળ ભાષામાં સમજીએ કે શું બદલાયું છે.
IAS અને IFS માટે ‘નો એન્ટ્રી’
સૌથી મોટો અને ચોંકાવનારો ફેરફાર એ છે કે હવે જે ઉમેદવારો અગાઉની પરીક્ષા પાસ કરીને IAS (ઈન્ડિયન એડમિનિસ્ટ્રેટિવ સર્વિસ) અથવા IFS (ઈન્ડિયન ફોરેન સર્વિસ) તરીકે પસંદગી પામી ચૂક્યા છે અને નોકરી કરી રહ્યા છે, તેઓ CSE 2026 ની પરીક્ષા આપી શકશે નહીં.
એટલું જ નહીં, જો કોઈ ઉમેદવાર પ્રિલિમિનરી પરીક્ષા આપી દે અને મેન્સ પરીક્ષા પહેલા તેની નિમણૂક આ સેવાઓમાં થઈ જાય, તો પણ તેઓ મુખ્ય પરીક્ષા (Mains) આપવા માટે ગેરલાયક ગણાશે. સરકારનો હેતુ એવો જણાય છે કે એકવાર ટોચની પોસ્ટ મળી જાય પછી સીટ બ્લોક થતી અટકાવવી.
IPS માટે પણ કડક નિયમ
પોલીસ સેવામાં જવા માંગતા ઉમેદવારો માટે પણ નિયમો સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યા છે. જો કોઈ ઉમેદવાર અગાઉની પરીક્ષા દ્વારા IPS (ઈન્ડિયન પોલીસ સર્વિસ) તરીકે પસંદ થઈ ગયા હોય, તો તેઓ 2026 ના રિઝલ્ટના આધારે ફરીથી 'IPS' ની સર્વિસ પસંદ નહીં કરી શકે. એટલે કે, જો તમે રેન્ક સુધારવા માટે પરીક્ષા આપો છો, તો તમારે IPS સિવાયની બીજી કોઈ સેવા પસંદ કરવી પડશે.
જૂના અધિકારીઓ માટે છેલ્લી તક અને રાજીનામાનો નિયમ
ઘણા એવા ઉમેદવારો હોય છે જેઓ પહેલેથી જ કોઈ સરકારી નોકરી (જેમ કે IRS, IPS વગેરે) માં હોય છે અને ફરીથી IAS બનવા માટે પરીક્ષા આપે છે. તેમના માટે સરકારે થોડી રાહત આપી છે.
જો તમે 2025 કે તે પહેલાં નોકરીમાં જોડાયા છો, તો તમને બાકી રહેલા એટેમ્પ્ટ વાપરવા માટે 2026 અને 2027 એમ બે વર્ષની છૂટ મળશે. આ બે વર્ષ માટે તમારે નોકરીમાંથી રાજીનામું આપવાની જરૂર નથી.
પરંતુ, જો તમે 2028 માં ફરી પરીક્ષા આપવા માંગશો, તો તમારે પહેલા તમારી ચાલુ સરકારી નોકરીમાંથી રાજીનામું આપવું પડશે, તો જ તમે ફોર્મ ભરી શકશો.
ટ્રેનિંગના નિયમો અને Exemption (મુક્તિ)
ઘણીવાર એવું બને છે કે ઉમેદવાર પરીક્ષા પાસ કરે છે, સર્વિસ મળે છે પણ તે જોઈન કરવાને બદલે ફરી તૈયારી કરવા માંગે છે. હવે આ બાબતે પણ નિયમો કડક બન્યા છે. જો તમે 2026 ની પરીક્ષામાં પાસ થઈને 'ગ્રુપ A' ની સર્વિસ મેળવો છો અને 2027માં ફરી સારા રેન્ક માટે પરીક્ષા આપવા માંગો છો, તો તમારે જે-તે વિભાગ પાસેથી સત્તાવાર રીતે 'ટ્રેનિંગમાંથી મુક્તિ' (Exemption) લેવી પડશે. જો તમે મંજૂરી લીધા વગર ટ્રેનિંગમાં ગેરહાજર રહેશો, તો તમારું 2026નું આવેદન રદ ગણાશે. ટૂંકમાં, સરકારને જાણ કર્યા વગર હવે ટ્રેનિંગ સ્કીપ નહીં કરી શકાય.
હાઈ-ટેક સિક્યુરિટી: AI અને આધાર વેરિફિકેશન
પરીક્ષામાં થતી ગેરરીતિઓ અટકાવવા માટે UPSC હવે ટેકનોલોજીનો ભરપૂર ઉપયોગ કરશે. હવેથી આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) આધારિત 'ફેશિયલ રિકોગ્નિશન' સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવશે. ઉમેદવારોએ રજીસ્ટ્રેશન માટે એક નવા 4 સ્ટેપના પોર્ટલ પર નોંધણી કરવી પડશે, જે સીધું તમારા આધાર કાર્ડ સાથે લિંક હશે. એટલે કે ખોટા ઉમેદવારો માટે હવે કોઈ જગ્યા નથી.
શૈક્ષણિક લાયકાત
શૈક્ષણિક લાયકાતમાં કોઈ મોટો ફેરફાર નથી. IAS માટે કોઈપણ પ્રવાહમાં સ્નાતક (ગ્રેજ્યુએટ) હોવું જરૂરી છે. જ્યારે IFS (ફોરેન સર્વિસ નહીં પણ ફોરેસ્ટ સર્વિસના સંદર્ભમાં સામાન્ય રીતે સાયન્સ માંગે છે, પરંતુ અહીં સંદર્ભ મુજબ) માટે એનિમલ હસબન્ડરી, બોટની, કેમિસ્ટ્રી કે મેથેમેટિક્સ જેવા વિષયો સાથે ગ્રેજ્યુએશન અનિવાર્ય છે.
આ નવા નિયમોથી સ્પષ્ટ છે કે UPSC હવે માત્ર હોશિયાર જ નહીં પણ ગંભીર અને ડેડિકેટડ ઓફિસરોની પસંદગી પર ભાર મૂકી રહ્યું છે. 2026 ની પરીક્ષા આપનારા ઉમેદવારોએ આ તમામ બાબતોનું ધ્યાન રાખીને જ ફોર્મ ભરવું હિતાવહ રહેશે.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.