India-Arab Ties: પાકિસ્તાન ઘણા સમયથી મુસ્લિમ દેશોને એકઠા કરીને ઇસ્લામિક નાટો (લશ્કરી ગઠબંધન) બનાવવાનું સપનું જોઈ રહ્યું છે, પરંતુ ભારતની કૂટનીતિએ આ સપના પર પાણી ફેરવી દીધું છે. ભારત મધ્ય પૂર્વ (Middle East) માં પોતાની પકડ મજબૂત કરી રહ્યું છે. વેપાર, ઉર્જા અને આતંકવાદ વિરોધી રણનીતિ પર ભારત અને આરબ દેશો વચ્ચેની મિત્રતા હવે પાકિસ્તાન માટે ચિંતાનો વિષય બની ગઈ છે.
ઇસ્લામિક NATOના સપના પર પાણી? ભારતની આરબ દેશો સાથેની દોસ્તીથી પાકિસ્તાનને મોટો ઝટકો, જાણો મોદી સરકારનો માસ્ટર પ્લાન
India-Arab Ties: ભારત આરબ દેશો સાથે સંબંધો મજબૂત કરી રહ્યું છે, જેના કારણે પાકિસ્તાનના ઇસ્લામિક નાટોના સપનાને મોટો ફટકો પડ્યો છે. જાણો કેવી રીતે ભારતે મિડલ ઈસ્ટમાં પોતાની પકડ જમાવી છે અને પાકિસ્તાનને અલગ-થલગ કરી દીધું છે.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Feb 06, 2026 પર 1:01 PM
ભારતનો આરબ દેશોમાં મોટો દાવ
ભારત અને આરબ દેશો વચ્ચેના સંબંધો હવે માત્ર વાતો પૂરતા સીમિત નથી રહ્યા. 2026 માં યોજાનાર બીજા ભારત-આરબ સંમેલન માટેની તૈયારીઓ અત્યારથી જ ચર્ચામાં છે. આ પહેલા 2016માં બહેરીનમાં પ્રથમ સંમેલન યોજાયું હતું. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે, ભારતે જે રીતે સાઉદી અરેબિયા, UAE અને અન્ય આરબ દેશો સાથે મૈત્રીપૂર્ણ સંબંધો બનાવ્યા છે, તેનાથી પાકિસ્તાનના ઈરાદાઓ પર પૂર્ણવિરામ મુકાઈ ગયું છે. આરબ લીગના 22 દેશો સાથે ભારત શિક્ષણ, ઉર્જા અને વ્યાપાર ક્ષેત્રે ભાગીદારી વધારી રહ્યું છે, જે એક વિશ્વસનીય સાથી તરીકે ભારતની ભૂમિકાને સાબિત કરે છે.
ઇસ્લામિક નાટોના ફુગ્ગામાંથી હવા નીકળી ગઈ
પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયા ઈચ્છતા હતા કે તુર્કી અને અન્ય મુસ્લિમ દેશો મળીને અમેરિકન નાટો જેવું જ એક ઇસ્લામિક નાટો બનાવે. જોકે, હાલમાં જ તુર્કીએ આમાં જોડાવાનો ઇનકાર કરી દીધો છે. ડિફેન્સ એક્સપર્ટ લેફ્ટનન્ટ કર્નલ (નિવૃત્ત) જે.એસ. સોઢીના જણાવ્યા મુજબ, ભારતે આરબ દેશો સાથે સંમેલનો અને બેઠકો કરીને આ ગઠબંધન બને તે પહેલા જ તેને નિષ્ફળ બનાવી દીધું છે.
તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આરબ દેશો સુરક્ષા માટે અમેરિકા પર નિર્ભર છે અને અમેરિકા ક્યારેય ઈચ્છશે નહીં કે ઈઝરાયેલ નારાજ થાય. વળી, આરબ દેશોના ભારત સાથેના આર્થિક હિતો એટલા મજબૂત છે કે તેઓ પાકિસ્તાનના કહેવા પર ભારત વિરોધી કોઈ લશ્કરી જૂથનો ભાગ બનવાનું પસંદ કરશે નહીં.
પાકિસ્તાનને મળ્યો જોરદાર આંચકો
એક તરફ પાકિસ્તાન સાઉદી અરેબિયા સાથે સંરક્ષણ કરારો કરી રહ્યું છે, તો બીજી તરફ તેને મોટા આર્થિક ઝટકા પણ મળી રહ્યા છે. UAEના રાષ્ટ્રપતિ શેખ મોહમ્મદ બિન જાયદની ભારત મુલાકાત બાદ તરત જ અબુ ધાબીએ ઈસ્લામાબાદ ઈન્ટરનેશનલ એરપોર્ટ પ્રોજેક્ટમાંથી પોતાનો હાથ પાછો ખેંચી લીધો હતો. ભલે તેને સત્તાવાર રીતે એક બિઝનેસ નિર્ણય ગણાવવામાં આવ્યો હોય, પરંતુ આ ઘટનાએ સ્પષ્ટ કરી દીધું છે કે ખાડી દેશો માટે હવે પાકિસ્તાન કરતાં ભારત સાથેના સંબંધો વધુ મહત્વના છે. પાકિસ્તાન માટે આ એક મોટી મુત્સદ્દીગીરીની હાર સમાન છે.
ભારતનું જબરદસ્ત બેલેન્સિંગ: ઈઝરાયેલ અને આરબ બંને સાથે દોસ્તી
ભારતની વિદેશ નીતિની સૌથી મોટી ખાસિયત એ છે કે તે કોઈ એક જૂથમાં જોડાવાને બદલે બધા સાથે સંતુલિત સંબંધો રાખી રહ્યું છે. ભારતે 28 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ સાઉદી અરેબિયા સાથે વ્યૂહાત્મક વાટાઘાટો કરી. બીજી તરફ, વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ઈઝરાયેલના પીએમ બેન્જામિન નેતન્યાહુ વચ્ચેની મુલાકાતો પણ ગોઠવાઈ રહી છે. ભારતે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે તે ઈઝરાયેલ સાથે મજબૂત સંબંધો રાખશે અને સાથે જ પેલેસ્ટાઈન મુદ્દે પણ વાતચીત અને શાંતિનો પક્ષકાર બની રહેશે.
ભારત માટે આરબ દેશો હવે દૂરના પાડોશી નહીં પરંતુ વિસ્તૃત પાડોશી (Extended Neighborhood) બની ગયા છે. ભારત અહીં ગુટબાજીની રાજનીતિ કરવાને બદલે વેપાર, ટેકનોલોજી અને ઉર્જા સુરક્ષા પર ધ્યાન આપી રહ્યું છે. મોદી સરકારની આ રણનીતિએ પાકિસ્તાનને મિડલ ઈસ્ટના સમીકરણોમાં સાઈડલાઈન કરી દીધું છે. આવનારા સમયમાં ભારતની આ સંતુલિત અને દૂરંદેશી નીતિ દેશને વૈશ્વિક સ્તરે વધુ મજબૂત બનાવશે.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.