હવે AI વાપરવું થશે મોંઘું? ગૂગલ-OpenAI જેવી કંપનીઓએ ભારતમાં કન્ટેન્ટ વાપરવા બદલ આપવી પડશે રોયલ્ટી

AI Royalty India: ગૂગલ, ઓપનએઆઈ (OpenAI), અને માઇક્રોસોફ્ટ જેવી ટેકનોલોજીની દુનિયાની મોટી કંપનીઓ માટે ભારતમાં કામ કરવું હવે થોડું મોંઘું સાબિત થઈ શકે છે. ભારત સરકાર એક એવો નિયમ લાવવાની તૈયારીમાં છે, જે મુજબ આ કંપનીઓએ પોતાના આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) મોડેલને ટ્રેન કરવા માટે ભારતીય કન્ટેન્ટનો ઉપયોગ કરવા બદલ રોયલ્ટી એટલે કે એક પ્રકારની ફી ચૂકવવી પડશે. ડિપાર્ટમેન્ટ ઓફ પ્રમોશન ઓફ ઇન્ડસ્ટ્રી એન્ડ ઇન્ટરનલ ટ્રેડ (DPIIT) દ્વારા રચવામાં આવેલી એક સમિતિએ આ અંગે સરકારને ભલામણ કરી છે.

શા માટે આ નિર્ણય લેવામાં આવી રહ્યો છે?

આપણે જ્યારે પણ ChatGPT કે બીજા AI ટૂલ્સ પર કોઈ સવાલ પૂછીએ છીએ, ત્યારે તે આપણને ઇન્ટરનેટ પર ઉપલબ્ધ કરોડો લેખો, ફોટાઓ, વીડિયો અને અન્ય માહિતીના આધારે જવાબ આપે છે. આ માહિતી કોઈ લેખક, કલાકાર કે ક્રિએટરે બનાવેલી હોય છે, જેના પર તેમનો કોપીરાઇટ હોય છે. AI કંપનીઓ આ ડેટાનો મફતમાં ઉપયોગ કરીને પોતાના મોડેલને સ્માર્ટ બનાવે છે અને પછી તેમાંથી કરોડો રૂપિયા કમાય છે. આ સમસ્યાને ધ્યાનમાં રાખીને, DPIIT એ આ વર્ષની શરૂઆતમાં 8 સભ્યોની એક સમિતિની રચના કરી હતી. આ સમિતિએ સૂચવ્યું છે કે AI કંપનીઓને મફતમાં કન્ટેન્ટ વાપરવા દેવાને બદલે એક "ફરજિયાત રોયલ્ટી સિસ્ટમ" લાગુ કરવી જોઈએ.

સમિતિએ શું સૂચનો આપ્યા?

સમિતિએ 'ઝીરો પ્રાઇસ લાઇસન્સ મોડેલ'ને નકારી કાઢ્યો છે અને એક નવો હાઇબ્રિડ પ્લાન રજૂ કર્યો છે, જેમાં નીચેની મુખ્ય બાબતોનો સમાવેશ થાય છે:

બ્લેન્કેટ લાઇસન્સ: AI ડેવલપર્સને ભારતમાં કોપીરાઇટ ધરાવતા તમામ કન્ટેન્ટનો કાયદેસર રીતે ઉપયોગ કરવા માટે એક જ લાઇસન્સ લેવું પડશે.

રોયલ્ટી ક્યારે લાગશે?: રોયલ્ટી ત્યારે જ ચૂકવવી પડશે જ્યારે AI મોડેલ કે ટૂલને વ્યવસાયિક રીતે (Commercially) લોન્ચ કરવામાં આવે. તેના દર સરકાર દ્વારા નિયુક્ત એક સમિતિ નક્કી કરશે.