ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં જાતિગત ભેદભાવ રોકવા માટે બનાવવામાં આવેલા UGC ના 2026 ના નવા નિયમો પર હવે ફરીથી વિચારણા થશે. કેન્દ્ર સરકારે ગુરુવારે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું કે આ નિયમોની ફરી સમીક્ષા કરવા માટે એક વિશેષ સમિતિની રચના કરવામાં આવી રહી છે. આ મામલો જાન્યુઆરી 2026 થી ચર્ચામાં છે, જ્યારે સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિયમોના અમલ પર રોક લગાવી દીધી હતી. ચાલો જાણીએ સમગ્ર મામલાની વિગતવાર માહિતી.
UGCના જાતિગત ભેદભાવ વિરોધી નિયમોની ફરી થશે સમીક્ષા! કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટમાં આપી મોટી માહિતી
કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને જણાવ્યું કે UGCના 2026 ઈક્વિટી નિયમોની સમીક્ષા માટે વિશેષ સમિતિ બનાવવામાં આવી રહી છે. જાન્યુઆરીમાં રોક લગાવ્યા બાદ હવે નવા વળાંક. સંપૂર્ણ વિગત જાણો.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Nov 05, 2026 પર 5:33 PM
કેન્દ્ર સરકારે સુપ્રીમ કોર્ટને શું કહ્યું?
સુપ્રીમ કોર્ટમાં કેન્દ્ર તરફથી રજૂ થયેલા સોલિસિટર જનરલ તુષાર મહેતાએ જણાવ્યું કે સરકાર UGC ના 2026 ના 'Promotion of Equity in Higher Education Institutions Regulations' ની ફરી તપાસ માટે વિશેષ સમિતિ બનાવી રહી છે.
સરકારનું કહેવું છે કે તે વિદ્યાર્થીઓની ચિંતાઓ દૂર કરવા અને એવું માળખું તૈયાર કરવા પર વિચાર કરી રહી છે જેમાં કોઈ પણ વર્ગનો વિદ્યાર્થી પોતાને અલગ-થલગ, અસુરક્ષિત કે ભયભીત અનુભવે નહીં. એટલે કે સરકારનો પ્રયાસ નિયમોના ઉદ્દેશ્ય અને તેમના અમલીકરણ અંગે ઊઠી રહેલી ચિંતાઓ વચ્ચે સંતુલન સાધવાનો છે.
CJI સૂર્યકાંતે શું ટિપ્પણી કરી?
CJI સૂર્યકાંતની અધ્યક્ષતાવાળી બેંચે સ્પષ્ટ કર્યું કે નિયમોની સમીક્ષા કરતી વખતે તમામ વિદ્યાર્થીઓના હિતોનું રક્ષણ સુનિશ્ચિત કરવું જોઈએ. અદાલતે ભાર મૂક્યો કે યુવા પેઢીની ચિંતાઓ અને તેનું કલ્યાણ આ સમગ્ર પ્રક્રિયાના કેન્દ્રમાં હોવું જોઈએ.
જાન્યુઆરીમાં સુપ્રીમ કોર્ટે રોક કેમ લગાવી હતી?
સુપ્રીમ કોર્ટે જાન્યુઆરી 2026 માં UGC ના નવા ઈક્વિટી નિયમોના સમગ્ર સેટ પર રોક લગાવી દીધી હતી. અદાલતે નિયમોમાં જાતિ આધારિત ભેદભાવને વ્યાખ્યાયિત કરતા પ્રાવધાનની ભાષા પર સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.
ખાસ કરીને રેગ્યુલેશન 3(C)ને પ્રથમ દૃષ્ટિએ અસ્પષ્ટ ગણાવતા તેના દુરુપયોગની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી હતી. CJI સૂર્યકાંત અને જસ્ટિસ જોયમાલ્યા બાગચીની બેંચે ટિપ્પણી કરી હતી કે રેગ્યુલેશન 3(C) માં સંપૂર્ણ અસ્પષ્ટતા છે અને તેનો દુરુપયોગ થઈ શકે છે.
અદાલતે કહ્યું હતું કે આ પ્રાવધાનની ભાષામાં ફેરફાર અને તેને ફરીથી તૈયાર કરવાની જરૂર છે. નિયમોમાં વપરાયેલી ભાષા સ્પષ્ટ હોવી જોઈએ જેથી તેના ખોટા ઉપયોગની ગુંજાઈશ ન રહે.
સમિતિમાં કોણ-કોણ સામેલ થશે?
જાન્યુઆરીમાં રોક લગાવતી વખતે સુપ્રીમ કોર્ટે સંકેત આપ્યો હતો કે UGC ને સમિતિ બનાવવાનો નિર્દેશ આપી શકાય છે. અદાલત મુજબ આ સમિતિમાં શિક્ષણવિદો અને પ્રતિષ્ઠિત ન્યાયવિદોને સામેલ કરવા જોઈએ જેમને શૈક્ષણિક સંસ્થાઓના કાર્યકલાપની સારી સમજ હોય.
બેંચે એમ પણ કહ્યું હતું કે સમિતિની રચનાને અદાલતની મંજૂરી મળવી જોઈએ. CJI સૂર્યકાંતે શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને સમાજ વચ્ચેના સંબંધોનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું હતું કે શાળા અને કોલેજ સમાજથી અલગ કે કોઈ શૂન્યાવકાશમાં અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી, પરંતુ તે સમાજનો અભિન્ન ભાગ છે.
UGCના 2026ના ઈક્વિટી નિયમોમાં શું હતું?
UGC એ ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓમાં સમાનતા અને જાતિગત ભેદભાવ સંબંધિત ફરિયાદોના નિવારણ માટે 2026 ના નવા નિયમો રજૂ કર્યા હતા. આ નિયમોનો ઉદ્દેશ્ય કોલેજો અને યુનિવર્સિટીઓમાં જાતિ આધારિત ભેદભાવ રોકવાનો અને ફરિયાદ નિવારણ વ્યવસ્થા ઊભી કરવાનો હતો.
નિયમો હેઠળ ઉચ્ચ શિક્ષણ સંસ્થાઓએ વિશેષ સમિતિઓ અને હેલ્પલાઈન સ્થાપિત કરવાની હતી. આના દ્વારા અનુસૂચિત જાતિ, અનુસૂચિત જનજાતિ અને અન્ય પછાત વર્ગ ના વિદ્યાર્થીઓની ભેદભાવ સંબંધિત ફરિયાદોને સંબોધિત કરવાની વ્યવસ્થા હતી. આ નિયમોને લઈને મોટા પાયે વિરોધ પ્રદર્શનો પણ થયા હતા.
હાલ 2012 ના નિયમો જ લાગુ રહેશે
સુપ્રીમ કોર્ટે જાન્યુઆરીમાં 2026 ના નિયમો પર રોક લગાવતા સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે જ્યાં સુધી તેમની માન્યતા પર આગળ વિચારણા ન થાય, ત્યાં સુધી 2012 ના UGC ઈક્વિટી નિયમો જ લાગુ રહેશે. હવે કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા વિશેષ સમિતિ બનાવવાની માહિતી આપ્યા બાદ નવા નિયમોની સમીક્ષાનો માર્ગ આગળ વધી શકે છે.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.