જસ્ટિસ સંજીવ ખન્નાએ ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે શપથ લીધા છે. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્માએ જસ્ટિસ ખન્નાને દેશના 51મા મુખ્ય ન્યાયાધીશ તરીકે શપથ લેવડાવ્યા હતા. જસ્ટિસ ખન્ના ભારતના ચીફ જસ્ટિસ તરીકે છ મહિનાથી થોડો વધુ સમય માટે કામ કરશે. 13 મે, 2025 ના રોજ 65 વર્ષની વય પૂર્ણ કરીને નિવૃત્ત થશે. જસ્ટિસ ખન્નાએ જસ્ટિસ ડીવાય ચંદ્રચુડનું સ્થાન લીધું છે. આવી સ્થિતિમાં હવે લોકોના મનમાં સવાલ એ છે કે મહત્વના મુદ્દાઓ પર સરકારની સરખામણીમાં નવા ચીફ જસ્ટિસનું કેવું વલણ હશે.
નવા CJIની સરકાર બનશે કે થશે મતભેદ? જોઇ લો જસ્ટિસ સંજીવ ખન્નાનો રેકોર્ડ
જસ્ટિસ સંજીવ ખન્નાએ ચીફ જસ્ટિસ ઑફ ઈન્ડિયાનું પદ સંભાળ્યું. રાષ્ટ્રપતિ દ્રૌપદી મુર્માએ તેમને શપથ લેવડાવ્યા હતા. જસ્ટિસ ખન્ના દેશના 51માં ચીફ જસ્ટિસ છે. તેઓ આ પદ પર છ મહિનાથી થોડો વધુ સમય માટે રહેશે. જસ્ટિસ ખન્ના 13 મે, 2025ના રોજ નિવૃત્ત થશે. તેને ઘણા મહત્વના મુદ્દાઓ પર નિર્ણય લેવાની પડકારનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Nov 12, 2024 પર 2:09 PM
આ બાબતો પર નજર રાખશે
આગામી સમયમાં મુખ્ય ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતાવાળી બેંચ સમક્ષ અનેક મહત્વપૂર્ણ કેસોની સુનાવણી થવાની છે. આ કેસોમાં બિહારમાં જાતિની વસ્તી ગણતરીની માન્યતા, સમલૈંગિક લગ્નના અધિકારને નકારી કાઢવાના આદેશની સમીક્ષા, વૈવાહિક બળાત્કાર, નાગરિકતા સુધારો કાયદો, ઘણા વર્ષોથી જેલમાં રહેલા રાજકીય કેદીઓના કેસ તેમજ પીએમ સંબંધિત બીબીસી ડોક્યુમેન્ટરીનો સમાવેશ થાય છે. મોદીના પણ કેસ છે. જસ્ટિસ ખન્ના સ્પષ્ટ નિર્ણય લેનારા જજ તરીકે જાણીતા છે.
આ સિવાય ચૂંટણી કમિશનર નિમણૂક અધિનિયમ, 2023ને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો છે. આ કેસની સુનાવણી નવા ચીફ જસ્ટિસની બેન્ચ જ કરશે. આ અંગે સુપ્રીમ કોર્ટમાં અનેક અરજીઓ દાખલ કરવામાં આવી છે. આવી સ્થિતિમાં ચીફ જસ્ટિસની અધ્યક્ષતાવાળી બેંચ આ મામલે શું નિર્ણય લેશે તેના પર સૌની નજર રહેશે.
પેન્ડિંગ કેસો ઘટાડવા પર ધ્યાન
જસ્ટિસ ખન્ના કોર્ટમાં પેન્ડિંગ કેસોની સંખ્યા ઘટાડવા પર ભાર આપી રહ્યા છે. આ ઉપરાંત ન્યાય અપાવવામાં ઝડપ પર તેમનો ભાર છે. આવી સ્થિતિમાં હવે જોવાનું એ રહેશે કે ન્યાયાધીશોની નિમણૂક પર કોલેજિયમની ભલામણમાં કેન્દ્ર સરકાર તરફથી શું વિલંબ થાય છે અને અન્ય બાબતોમાં સરકારનું વલણ અને CJIનો અભિપ્રાય શું છે. તેના આધારે જ નક્કી થશે કે તેઓ સરકાર સાથે મતભેદ કરશે કે નહીં?
બિનસાંપ્રદાયિકતા અંગે સ્પષ્ટ વલણ
જસ્ટિસ સંજીવ ખન્નાએ ધર્મનિરપેક્ષતાના મુદ્દે એક કેસમાં પોતાનું સ્ટેન્ડ ક્લિયર કર્યું છે. ગયા મહિને જ આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસ ખન્નાની બેન્ચે કહ્યું હતું કે ધર્મનિરપેક્ષતા હંમેશા બંધારણના મૂળભૂત માળખાનો એક ભાગ રહી છે. સમાનતાના અધિકાર અને બંધારણમાં વપરાયેલ 'બંધુત્વ' શબ્દ પર નજર કરીએ તો તે સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે ધર્મનિરપેક્ષતાને બંધારણનું મુખ્ય લક્ષણ ગણવામાં આવ્યું છે. 1976માં ઈન્દિરા ગાંધી સરકાર દ્વારા લાવવામાં આવેલા 42મા બંધારણીય સુધારા હેઠળ, બંધારણની પ્રસ્તાવનામાં 'સમાજવાદી' અને 'સેક્યુલર' શબ્દોનો સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો. આ સુધારાએ પ્રસ્તાવનામાં ભારતના ઉલ્લેખને 'સાર્વભૌમ, લોકશાહી પ્રજાસત્તાક'માંથી બદલીને 'સાર્વભૌમ, સમાજવાદી, બિનસાંપ્રદાયિક, લોકશાહી પ્રજાસત્તાક' કરી દીધો.
ઓપન જેલના હિમાયતી
નવા CJI સંજીવ ખન્ના ઓપન જેલની તરફેણમાં છે. તે માને છે કે તે ઓછા ગુનામાં પરિણમે છે, ઓછા પુનરાવર્તિત અપરાધીઓ અને માનવ ગૌરવ પુનઃસ્થાપિત કરે છે. CJI બનતા પહેલા જ જસ્ટિસ ખન્નાએ કહ્યું હતું કે આપણી જેલોમાં લગભગ 5.20 લાખ કેદીઓ છે. આમાં વધુ ભીડ છે, જે પુનર્વસનને અસર કરી રહી છે. સમગ્ર ભારતમાં 91 ખુલ્લી જેલો સાથે પ્રગતિશીલ અભિગમ આકાર લઈ રહ્યો છે.
ચાર દાયકાની કાયદાકીય કારકિર્દી
જસ્ટિસ સંજીવ ખન્ના દિલ્હીના રહેવાસી છે. તેમણે પોતાનું સમગ્ર શિક્ષણ દિલ્હીથી જ પૂરું કર્યું છે. તેમનો જન્મ 14 મે, 1960ના રોજ થયો હતો. જસ્ટિસ ખન્નાના પિતા જસ્ટિસ દેશ રાજ ખન્ના પણ દિલ્હી હાઈકોર્ટના જજ પદેથી નિવૃત્ત થયા હતા. જસ્ટિસ સંજીવ ખન્નાની માતા સરોજ ખન્ના દિલ્હી યુનિવર્સિટીની લેડી શ્રી રામ કોલેજમાં હિન્દીના લેક્ચરર હતા.
જસ્ટિસ ખન્નાએ નવી દિલ્હીની મોર્ડન સ્કૂલમાંથી સ્કૂલિંગ કર્યું હતું. સ્કૂલિંગ પછી, તેમણે કેમ્પસ લો સેન્ટર, ફેકલ્ટી ઑફ લૉ, દિલ્હી યુનિવર્સિટીમાં કાયદાનો અભ્યાસ કર્યો. જસ્ટિસ સંજીવ ખન્નાની કાનૂની કારકિર્દી ચાર દાયકાથી વધુ લાંબી છે. વર્ષ 1983માં દિલ્હી બાર કાઉન્સિલમાં જોડાયા. આ પછી તેણે દિલ્હી હાઈકોર્ટ જતા પહેલા દિલ્હીની તીસ હજારી ડિસ્ટ્રિક્ટ કોર્ટમાં પ્રેક્ટિસ કરી.
જસ્ટિસ ખન્નાના મહત્વના નિર્ણયો
18 જાન્યુઆરી, 2019 ના રોજ સુપ્રીમ કોર્ટમાં ન્યાયાધીશ તરીકે શપથ લીધા પછી, તેઓ 456 બેન્ચનો ભાગ રહ્યા છે. આ સમયગાળા દરમિયાન તેમણે 117 નિર્ણયો પણ લખ્યા છે. જસ્ટિસ ખન્નાએ ઘણા મહત્વના કેસોમાં ચુકાદો આપ્યો છે.
-26 એપ્રિલે જસ્ટિસ સંજીવ ખન્નાની આગેવાની હેઠળની બેન્ચે EVM સાથે છેડછાડની શંકાને પાયાવિહોણી ગણાવી હતી. તેમજ જૂની પેપર બેલેટ સિસ્ટમમાં પરત કરવાની માંગને ફગાવી દેવામાં આવી હતી. નિર્ણયમાં, ખન્નાએ કહ્યું હતું કે EVM સાથે મતદાન મથકોને કબજે કરીને છેતરપિંડી મતદાનની શક્યતા ખતમ થઈ ગઈ છે.
-જસ્ટિસ સંજીવ ખન્ના પણ પાંચ જજની બેન્ચનો ભાગ હતા જેણે રાજકીય પક્ષોને નાણાં આપવા માટે રચાયેલ ચૂંટણી બોન્ડ યોજનાને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી હતી.
-જસ્ટિસ સંજીવ ખન્ના એ પાંચ જજની બેન્ચનો ભાગ હતા જેણે જમ્મુ અને કાશ્મીરના અગાઉના રાજ્યને વિશેષ દરજ્જો આપનાર બંધારણની કલમ 370 નાબૂદ કરવાના કેન્દ્રના 2019ના નિર્ણયને સમર્થન આપ્યું હતું.
-જસ્ટિસ સંજીવ ખન્નાની બેન્ચે કથિત એક્સાઈઝ પોલિસી કૌભાંડના કેસમાં પહેલી વખત દિલ્હીના તત્કાલિન સીએમ કેજરીવાલને લોકસભા ચૂંટણીમાં પ્રચાર કરવા માટે 1 જૂન સુધી વચગાળાના જામીન આપ્યા હતા.
જસ્ટિસ ખન્ના એ બેંચનો ભાગ હતા જેણે તાજેતરમાં અલીગઢ મુસ્લિમ યુનિવર્સિટી (એએમયુ) ને લઘુમતી સંસ્થા તરીકેનો દરજ્જો જાળવી રાખવાનો ચુકાદો આપ્યો હતો.
-જસ્ટિસ ખન્નાએ વન રેન્ક વન પેન્શનની ચુકવણીમાં વિલંબના મુદ્દે કેન્દ્ર સરકાર પર પણ દંડ ફટકાર્યો છે. જસ્ટિસ ખન્નાએ OROPમાં વિલંબના મુદ્દે કેન્દ્ર સરકાર પર 5 લાખ રૂપિયાનો દંડ ફટકાર્યો હતો. તેમણે કેન્દ્રને આ દંડની રકમ આર્મી વેલ્ફેર બોર્ડમાં જમા કરાવવા કહ્યું હતું.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.