7th Pay Commission: કેન્દ્ર સરકારના કર્મચારીઓ માટે એક મહત્વના સમાચાર છે. 31 ડિસેમ્બરના રોજ 7મું પગાર પંચ (7th Pay Commission) તેનો 10 વર્ષનો કાર્યકાળ પૂરો કરવા જઈ રહ્યું છે. આ સાથે જ કર્મચારીઓની સેલરી વ્યવસ્થાનો એક લાંબો દૌર પણ સત્તાવાર રીતે પૂરો થશે. છેલ્લા 10 વર્ષમાં સરકારી કર્મચારીઓના પગારમાં લગભગ 55% જેટલો વધારો જોવા મળ્યો છે, પરંતુ બેઝિક પગારમાં કોઈ ખાસ ફેરફાર થયો નથી.
7th Pay Commission: 10 વર્ષમાં સરકારી કર્મચારીઓનો પગાર 55% વધ્યો, હવે 8મા પગાર પંચ પર સૌની નજર! જાણો પગારનું પૂરું ગણિત
7th Pay Commission: 31 ડિસેમ્બરે 7મું પગાર પંચ તેનો 10 વર્ષનો કાર્યકાળ પૂરો કરી રહ્યું છે. છેલ્લા 10 વર્ષમાં કર્મચારીઓના પગારમાં કેવી રીતે 55% નો વધારો થયો અને હવે 8મા પગાર પંચ પાસેથી કર્મચારીઓને શું આશાઓ છે? જાણો અહીં સરળ ભાષામાં.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Dec 29, 2025 પર 4:31 PM
આવો સમજીએ કે છેલ્લા એક દાયકામાં પગારનું ગણિત કેવી રીતે બદલાયું છે અને 8મા પગાર પંચ (8th Pay Commission) ને લઈને ચર્ચાઓ કેમ તેજ બની છે.
7મા પગાર પંચે શું બદલાવ કર્યો હતો?
1 જાન્યુઆરી 2016થી લાગુ થયેલા 7મા પગાર પંચે કર્મચારીઓના પગારના સ્ટ્રક્ચરમાં મોટા ફેરફાર કર્યા હતા. આ પંચનો સૌથી મોટો નિર્ણય 'ફિટમેન્ટ ફેક્ટર' (Fitment Factor) ને 2.57 નક્કી કરવાનો હતો. આના આધારે જ જૂના પગાર પંચમાંથી નવી સિસ્ટમમાં પગાર કેટલો વધશે તે નક્કી કરવામાં આવ્યું હતું. આ ઉપરાંત સરકારે જટિલ 'ગ્રેડ પે' (Grade Pay) સિસ્ટમને નાબૂદ કરી દીધી અને તેની જગ્યાએ એકદમ સરળ 'પે મેટ્રિક્સ' (Pay Matrix) લાગુ કર્યું. જેનાથી કર્મચારીઓ માટે પોતાનો પગાર વધારો સમજવો ખૂબ સરળ બની ગયો.
6ઠા પગાર પંચ વખતે પગાર કેટલો હતો?
આખું ગણિત સમજવા માટે આપણે થોડું પાછળ જવું પડશે. જ્યારે 31 ડિસેમ્બર 2015ના રોજ 6ઠ્ઠું પગાર પંચ પૂરું થયું, ત્યારે મોંઘવારી ખૂબ વધી ગઈ હતી અને તેની અસર મોંઘવારી ભથ્થા (DA) પર દેખાતી હતી.
સૌથી નીચલા સ્તર એટલે કે લેવલ-1 પર પગારની સ્થિતિ આ મુજબ હતી:
Basic Pay: 7,000 રૂપિયા
Grade Pay: 1,800 રૂપિયા
કુલ બેઝિક: 8,800 રૂપિયા
તે સમયે DA 119% સુધી પહોંચી ગયો હતો, એટલે કે માત્ર DAની રકમ જ 10,472 રૂપિયા થતી હતી. આ સિવાય X-કેટેગરીના શહેરો માટે HRA 2,640 રૂપિયા મળતું હતું. આમ, તમામ ભથ્થા મળીને કુલ પગાર લગભગ 21,800થી 22,000 રૂપિયા જેટલો થતો હતો.
7મા પગાર પંચમાં પગાર કઈ રીતે વધ્યો?
2016માં જ્યારે 7મું પગાર પંચ આવ્યું ત્યારે DA ને ફરીથી શૂન્ય (0) થી શરૂ કરવામાં આવ્યું, પરંતુ સામે બેઝિક પગારમાં મોટો વધારો કરવામાં આવ્યો. લેવલ-1 ના કર્મચારીઓનો Basic Pay વધારીને સીધો 18,000 રૂપિયા કરી દેવામાં આવ્યો. Grade Pay સિસ્ટમ હટાવી લેવામાં આવી.
હવે 10 વર્ષ બાદ એટલે કે આજે, DA વધીને 58% સુધી પહોંચી ગયો છે. 18,000 રૂપિયાના બેઝિક પગાર પર આ DA લગભગ 10,440 રૂપિયા થાય છે. જ્યારે X-કેટેગરીના શહેરોમાં HRA 5,400 રૂપિયા છે. આમ, હાલમાં લેવલ-1 ના કર્મચારીનો કુલ પગાર (ટ્રાન્સપોર્ટ અને અન્ય ભથ્થા વગર) લગભગ 33,500 થી 34,000 રૂપિયા આસપાસ થાય છે.
10 વર્ષમાં શું ફરક પડ્યો? (સરળ ગણતરી)
જો આપણે સીધા આંકડા પર નજર કરીએ તો:
બેઝિક પગાર: 8,800 રૂપિયાથી વધીને 18,000 રૂપિયા થયો (લગભગ બમણો). ત્યારે પણ DA ની રકમ લગભગ 10,400 હતી અને આજે પણ લગભગ એટલી જ છે (કારણ કે ત્યારે ટકાવારી વધારે હતી અને બેઝિક ઓછું હતું).
કુલ પગાર: 22,000 રૂપિયાથી વધીને 34,000 રૂપિયા સુધી પહોંચ્યો. આમ, કુલ મળીને છેલ્લા 10 વર્ષમાં પગારમાં આશરે 55% નો વધારો નોંધાયો છે.
8મા પગાર પંચ માટે કેમ માંગ વધી રહી છે?
આંકડાઓ સારા દેખાય છે, પરંતુ કર્મચારીઓની એક મોટી ચિંતા એ છે કે તેમનો 'મિનિમમ બેઝિક પગાર' (Minimum Basic Pay) 2016 થી હજુ સુધી 18,000 રૂપિયા જ છે. છેલ્લા વર્ષોમાં જે પગાર વધ્યો છે તે માત્ર મોંઘવારી ભથ્થા (DA) ને કારણે વધ્યો છે.
હવે જ્યારે DA ફરીથી 50%ને પાર કરી ગયો છે, ત્યારે કર્મચારી યુનિયનોની માંગ છે કે હવે બેઝિક પગારમાં પણ વધારો થવો જોઈએ. વધતી મોંઘવારી સામે લડવા માટે માત્ર DA પૂરતું નથી. કર્મચારીઓ આશા રાખી રહ્યા છે કે સરકાર 8મા પગાર પંચની જાહેરાત કરે અથવા ફિટમેન્ટ ફેક્ટરમાં સુધારો કરે, જેથી તેમના મૂળ પગારમાં મજબૂત વધારો થઈ શકે.
આ પણ વાંચો-Closing Bell: શેરબજારમાં આજે મંદીનો માહોલ, સેન્સેક્સમાં 345 અંકનો કડાકો, નિફ્ટી 25950 નીચે સરક્યો
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.