US military withdrawal Iraq: પશ્ચિમ એશિયાની રાજનીતિમાં એક બહુ મોટો અને ઐતિહાસિક વળાંક આવ્યો છે. છેલ્લા 2 દાયકા કરતા વધુ સમયથી ઈરાકમાં ચાલી રહેલું અમેરિકન સૈન્ય ઓપરેશન હવે સત્તાવાર રીતે સમાપ્ત થઈ ગયું છે. અમેરિકન આર્મીએ ઈરાકમાં રહેલા પોતાના અંતિમ સૈન્ય મથકો પણ સંપૂર્ણપણે ખાલી કરી દીધા છે. આ સાથે જ 2003 થી શરૂ થયેલો અમેરિકન સેનાનો લાંબો અધ્યાય હંમેશા માટે બંધ થઈ ગયો છે.
23 વર્ષ પછી ઈરાકમાંથી અમેરિકન સેનાની સંપૂર્ણ વિદાય, ટ્રમ્પના શાસનમાં લેવાયો મોટો નિર્ણય, ઈરાનમાં જશ્નનો માહોલ
US military withdrawal Iraq: 23 વર્ષ બાદ અમેરિકન સેનાએ ઈરાક સંપૂર્ણપણે ખાલી કરી દીધું છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસનમાં થયેલી આ વિદાયથી ઈરાનમાં ખુશી છે, પરંતુ નિષ્ણાતોને ISIS ના પુનરુત્થાનનો ડર સતાવી રહ્યો છે. જાણો સમગ્ર મામલો.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Sep 30, 2026 પર 2:42 PM
આ ઐતિહાસિક વાપસીનો નિર્ણય ભલે 2024 માં પૂર્વ રાષ્ટ્રપતિ જો બાઈડનના કાર્યકાળમાં લેવાયો હોય, પરંતુ તેનો વાસ્તવિક અમલ હવે ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના પ્રશાસન દ્વારા કરવામાં આવી રહ્યો છે. ઈરાન અને તેના સમર્થકો આ ઘટનાને પોતાની બહુ મોટી જીત માનીને ઉજવણી કરી રહ્યા છે, જ્યારે બીજી તરફ સુરક્ષા નિષ્ણાતોને આનાથી નવા જોખમો ઉભા થવાની ચિંતા સતાવી રહી છે.
કેવી રીતે શરૂ થયો હતો આ 23 વર્ષ લાંબો સંઘર્ષ?
આ મામલાના મૂળિયાં બે દાયકા જૂના છે. ચાલો તેને સરળ મુદ્દાઓમાં સમજીએ:
સદ્દામ હુસૈનનો અંત: અમેરિકાએ વર્ષ 2003 માં સદ્દામ હુસૈનને સત્તા પરથી હટાવવા માટે ઈરાક પર મોટો હુમલો કર્યો હતો અને ત્યાં શિયા સમુદાયના નેતૃત્વવાળી સરકાર બનાવી હતી.
ISISનો ખતરો: વર્ષ 2011 ના અંતમાં અમેરિકન સેના ઈરાકમાંથી જતી રહી હતી. પરંતુ, આતંકવાદી સંગઠન 'ઇસ્લામિક સ્ટેટ' (ISIS) ના વધતા આતંકને કારણે 2014 થી 2017 વચ્ચે અમેરિકન સેનાને મજબૂરીમાં ફરીથી ઈરાક આવવું પડ્યું.
ભારે નુકસાન: આ 23 વર્ષ લાંબા સંઘર્ષમાં અમેરિકાએ ભારે કિંમત ચૂકવી છે. અફઘાનિસ્તાન યુદ્ધ કરતા પણ વધુ, એટલે કે આશરે 4500 જેટલા અમેરિકન સૈનિકોએ ઈરાકમાં જીવ ગુમાવ્યો છે.
ઈરાન માટે આ કેમ છે મોટી જીત?
અમેરિકન સેનાની ઈરાકમાંથી વિદાય પર સૌથી વધુ ખુશી ઈરાન મનાવી રહ્યું છે. ઈરાન સમર્થિત સંગઠન 'ઇસ્લામિક રેઝિસ્ટન્સ ઇન ઈરાક' ના કમાન્ડર અબુ મુજ્તબા અલ-યાસિરીએ આ ઘટનાને ઈરાકી પ્રતિરોધ સમૂહોની ઐતિહાસિક જીત ગણાવી છે. તેમણે આને અમેરિકન પ્રોજેક્ટની મોટી હાર કહી છે. ઈરાન વર્ષોથી ઈચ્છતું હતું કે અમેરિકા પશ્ચિમ એશિયામાંથી પોતાનો દબદબો ઓછો કરે અને સેના પાછી ખેંચે, જે હવે સાચું પડ્યું છે.
સુરક્ષા નિષ્ણાતોની ચિંતા: શું ISIS ફરી માથું ઊંચકશે?
જ્યાં એક તરફ ઈરાન ખુશ છે, ત્યાં સુરક્ષા નિષ્ણાતો એલર્ટ મોડ પર છે. જાણીતા સુરક્ષા એક્સપર્ટ જાસિમ અલ-બહાદલીનું માનવું છે કે અમેરિકન સેનાના જવાને કારણે ઈરાકમાં એક 'સુરક્ષા શૂન્યાવકાશ' સર્જાશે. અત્યાર સુધી અમેરિકન સેનાને કારણે તેહરાન (ઈરાન) પર એક પ્રકારનું દબાણ અને સંતુલન હતું, જે હવે તૂટી જશે. આનાથી બે મોટા જોખમો ઉભા થશે:
1) રાજકીય અને સુરક્ષા મામલાઓમાં ઈરાન સમર્થિત હથિયારબંધ જૂથોનો પ્રભાવ વધી જશે.
2) સૌથી મોટો ડર એ છે કે ISIS ફરીથી સક્રિય થઈ શકે છે અને ઈરાકમાં આતંક મચાવી શકે છે.
પ્રોક્સી યુદ્ધમાં પીસાતું ઈરાક
છેલ્લા ઘણા વર્ષોથી ઈરાક ખરાબ રીતે ફસાયેલું હતું. તેણે વોશિંગ્ટન અને તેહરાન બંને સાથે સંબંધો સાચવવાની કોશિશ કરી, પણ પરિણામે ઈરાક આ બે મહાસત્તાઓ વચ્ચે 'પ્રોક્સી વોર' (પરોક્ષ યુદ્ધ) નો અખાડો બની ગયું. નોંધનીય છે કે, વર્ષ 2020 માં બગદાદ એરપોર્ટ પર અમેરિકાએ ડ્રોન હુમલો કરીને ઈરાનના ટોચના કમાન્ડર કાસિમ સુલેમાનીને મારી નાખ્યા હતા. ત્યારથી ઈરાન સમર્થિત જૂથો સતત અમેરિકન ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવતા આવ્યા છે.
અમેરિકન સેનાની આ સંપૂર્ણ વાપસી માત્ર એક દેશ પૂરતી સીમિત નથી. ટ્રમ્પ પ્રશાસનના આ પગલાં બાદ મિડલ ઈસ્ટની ભૌગોલિક અને રાજકીય સ્થિતિમાં બહુ મોટો ભૂકંપ આવવાની શક્યતા છે. હવે જોવાનું એ રહે છે કે અમેરિકાની ગેરહાજરીમાં ઈરાક પોતાની આંતરિક સુરક્ષા કેવી રીતે જાળવી રાખે છે અને ISIS ના વધતા જતા ડરનો સામનો કેવી રીતે કરે છે.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.