SC-ST એક્ટ પર સુપ્રીમ કોર્ટનો મોટો નિર્ણય: માત્ર અપશબ્દો બોલવા કે અપમાન કરવું ગુનો નથી, જાણો કોર્ટે શું શરતો મૂકી?

Supreme Court Judgment: ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલત એટલે કે સુપ્રીમ કોર્ટે અનુસૂચિત જાતિ (SC) અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) અત્યાચાર નિવારણ અધિનિયમ, 1989ને લઈને એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ સ્પષ્ટતા કરી છે. ઘણીવાર જોવા મળે છે કે સામાન્ય ઝઘડાઓમાં પણ આ ગંભીર કાયદાની કલમો લગાવી દેવામાં આવે છે. પરંતુ હવે સુપ્રીમ કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં કહ્યું છે કે, માત્ર અપમાનજનક ભાષાનો પ્રયોગ કરવો એ આ એક્ટ હેઠળ ગુનો ગણાશે નહીં, સિવાય કે તે અપમાન પાછળનો ઈરાદો જાતિગત હોય.

જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલાની બેન્ચનો મહત્વનો ચુકાદો

આ મહત્વનો નિર્ણય જસ્ટિસ જે.બી. પારડીવાલા અને જસ્ટિસ આલોક આરાધેની ખંડપીઠે સંભળાવ્યો છે. કોર્ટ કેશવ કુમાર મહતો દ્વારા દાખલ કરવામાં આવેલી એક અરજી પર સુનાવણી કરી રહી હતી. અપીલકર્તાએ પટણા હાઈકોર્ટના આદેશને પડકાર્યો હતો.

સુપ્રીમ કોર્ટે અપીલકર્તા વિરુદ્ધ ચાલી રહેલી ફોજદારી કાર્યવાહીને રદ કરતા જણાવ્યું હતું કે, "એક્ટની કલમ 3(1)(r) હેઠળ ગુનો ત્યારે જ બને છે, જ્યારે અપમાન કે ધાકધમકી પાછળનો મુખ્ય હેતુ પીડિત વ્યક્તિ 'દલિત અથવા આદિવાસી' હોવાનો હોય. આ કેસની તપાસમાં ક્યાંય એવું સાબિત નથી થતું કે આરોપીએ જાતિના કારણે અપમાન કર્યું હોય."

શું હતો સમગ્ર મામલો?

આ કેસની વિગત એવી છે કે, અપીલકર્તા કેશવ કુમાર મહતો સામે પટણામાં એક આંગણવાડી કેન્દ્રમાં થયેલી બબાલ બાદ FIR નોંધાઈ હતી. તેમના પર આરોપ હતો કે તેમણે ત્યાં જાતિ આધારિત ગાળાગાળી કરી અને હુમલો કર્યો. પટણા હાઈકોર્ટે આ કેસમાં ટ્રાયલ કોર્ટની કાર્યવાહી ચાલુ રાખવાનો આદેશ આપ્યો હતો, જેને સુપ્રીમ કોર્ટમાં પડકારવામાં આવ્યો હતો.

સર્વોચ્ચ અદાલતે આ કેસની ઝીણવટભરી તપાસ બાદ કહ્યું કે, માત્ર ફરિયાદી SC/ST સમુદાયનો હોય, તેનાથી દરેક ઝઘડો કે વિવાદ આ એક્ટ હેઠળ આવી જતો નથી. સામાન્ય તકરારમાં બોલાયેલા અપશબ્દોને 'અત્યાચાર' ન ગણી શકાય.