પહેલગામ હુમલા બાદ ભારતનો પાકિસ્તાનને અન્ય એક મોટો ઝટકો, બગલિહાર ડેમથી ચિનાબ નદીનું પાણી રોકાયું

જમ્મુ-કાશ્મીરના પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલા બાદ ભારતે પાકિસ્તાન સામે વધુ એક કડક પગલું ભર્યું છે. ભારત સરકારે ચિનાબ નદી પર આવેલા બગલિહાર ડેમ દ્વારા પાણીનો પ્રવાહ રોકી દીધો છે. આ ઉપરાંત, ઝેલમ નદી પર આવેલા કિશનગંગા ડેમ દ્વારા પણ આવું જ પગલું ભરવાની યોજના બનાવવામાં આવી રહી છે. આ પગલાં ભારતના સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવાના નિર્ણયનો ભાગ છે, જે પહેલગામ હુમલા બાદ લેવામાં આવ્યો હતો.

પહેલગામ હુમલા બાદ ભારતનું કડક વલણ

ગત 22 એપ્રિલ, 2025ના રોજ પહેલગામમાં થયેલા આતંકવાદી હુમલામાં 26 નિર્દોષ લોકો, મોટાભાગે પર્યટકો, માર્યા ગયા હતા. ભારતે આ હુમલા માટે પાકિસ્તાનને જવાબદાર ઠેરવ્યું હતું અને તેના જવાબમાં સિંધુ જળ સંધિને તાત્કાલિક અસરથી સ્થગિત કરવાનો નિર્ણય લીધો. આ નિર્ણયની અમલવારી તરીકે, ભારતે હવે ચિનાબ નદી પરન Gabbardam ડેમના સ્લુઈસ સ્પીલવેના દરવાજા બંધ કરીને પાકિસ્તાનના પંજાબ તરફ જતા પાણીના પ્રવાહને પ્રતિબંધિત કર્યો છે. સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, ઝેલમ નદી પરના કિશનગંગા ડેમ દ્વારા પણ આવી જ કાર્યવાહીની તૈયારી ચાલી રહી છે.

બગલિહાર અને કિશનગંગા ડેમનું મહત્ત્વ

જમ્મુના રામબન જિલ્લામાં આવેલો બગલિહાર ડેમ અને ઉત્તર કાશ્મીરમાં આવેલો કિશનગંગા ડેમ ભારતને આ નદીઓના પાણીના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરવાની ક્ષમતા આપે છે. આ બંને હાઈડ્રોઈલેક્ટ્રિક ડેમનો ઉપયોગ વીજળી ઉત્પાદન માટે થાય છે, પરંતુ તે ભારતને પાણીના પ્રવાહના સમય અને જથ્થાને નિયંત્રિત કરવાની શક્તિ પણ પ્રદાન કરે છે. ચિનાબ નદીનું પાણી પાકિસ્તાનના પંજાબના ખેતરોને સિંચાઈ કરે છે, જે તેની કૃષિ અર્થવ્યવસ્થાની જીવાદોરી છે.

બગલિહાર અને કિશનગંગા ડેમ પર લાંબો વિવાદ

બગલિહાર ડેમ લાંબા સમયથી ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે વિવાદનું કારણ રહ્યો છે. 2005માં જ્યારે ભારતે આ ડેમનું નિર્માણ શરૂ કર્યું, ત્યારે પાકિસ્તાને તેનો વિરોધ કર્યો હતો અને વિશ્વ બેંકની મધ્યસ્થીની માંગ કરી હતી. આખરે, સ્વિસ નિષ્ણાત રેમન્ડ લાફિટના ઇનપુટના આધારે આ વિવાદનો ઉકેલ આવ્યો હતો. તેવી જ રીતે, કિશનગંગા ડેમ પણ વિવાદનું કેન્દ્ર રહ્યો છે, ખાસ કરીને ઝેલમની સહાયક નીલમ નદી પર તેની અસરને લઈને પાકિસ્તાને વાંધો ઉઠાવ્યો હતો.