ભારત-અમેરિકા વચ્ચે પ્રસ્તાવિત વેપાર સમજૂતીમાં 19 પ્રકરણો, 23 એપ્રિલથી વોશિંગ્ટનમાં ચર્ચા શરૂ

ભારત અને અમેરિકા તેમના પ્રસ્તાવિત દ્વિપક્ષીય વેપાર સમજૂતી (Bilateral Trade Agreement - BTA)ને ઝડપથી આગળ વધારવા માટે પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. આ સમજૂતી માટે બંને દેશોએ મળીને જે પ્રારંભિક રૂપરેખા (Terms of Reference - ToR) તૈયાર કરી છે, તેમાં આયાત જકાત, માલનો વેપાર, બિન-જકાતીય અવરોધો અને કસ્ટમ પ્રક્રિયાઓને સરળ બનાવવા જેવા મુદ્દાઓને આવરી લેતા લગભગ 19 પ્રકરણોનો સમાવેશ થાય છે. આ વાટાઘાટોને વધુ ગતિ આપવા માટે ભારતીય અધિકારીઓનું એક પ્રતિનિધિમંડળ આગામી સપ્તાહે અમેરિકાની મુલાકાતે જશે. આ મુલાકાતનો હેતુ ઔપચારિક વાટાઘાટો શરૂ થાય તે પહેલાં બાકી રહેલા મતભેદોને 90 દિવસની અંદર ઉકેલવાનો છે. આ 90 દિવસની સમયમર્યાદા એટલા માટે રાખવામાં આવી છે કારણ કે આ દરમિયાન બંને દેશોએ એકબીજાના ઉત્પાદનો પર ‘પ્રતિશોધી જકાત’ (reciprocal tariffs) ન લગાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.

રાજેશ અગ્રવાલની આગેવાનીમાં ભારતીય ટીમ

ભારત તરફથી આ વાટાઘાટોનું નેતૃત્વ વાણિજ્ય વિભાગના અદના સચિવ રાજેશ અગ્રવાલ કરશે, જેમને તાજેતરમાં આગામી વાણિજ્ય સચિવ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે. તેઓ 1 ઓક્ટોબરથી આ પદ સંભાળશે. બંને દેશોના અધિકારીઓ વચ્ચેની પ્રથમ સામ-સામેની બેઠક વોશિંગ્ટનમાં બુધવાર, 23 એપ્રિલથી શરૂ થશે અને ત્રણ દિવસ સુધી ચાલશે. એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું કે આ બેઠકમાં સમજૂતીનો સ્તર, તેની મહત્વાકાંક્ષા અને આગળનો રોડમેપ નક્કી કરવા પર ચર્ચા થશે. આ ઉપરાંત, રૂપરેખાને વધુ વિકસિત કરવા અને તેના પર વિગતવાર ચર્ચા કરવામાં આવશે. આ રૂપરેખામાં જકાત, બિન-જકાતીય અવરોધો, ઉત્પાદનોના મૂળના નિયમો (rules of origin) અને કાનૂની મુદ્દાઓ જેવા વિષયોનો સમાવેશ થશે.

90 દિવસમાં સમજૂતીને આખરી ઓપ આપવાનો 'ટાર્ગેટ

અધિકારીએ વધુમાં જણાવ્યું કે આ બેઠકમાં સમજૂતીની રૂપરેખા અને સમયમર્યાદા નક્કી કરવા પર પણ ધ્યાન કેન્દ્રિત રહેશે, જેથી 90 દિવસની અંદર તેને આખરી ઓપ આપી શકાય. આ ત્રણ દિવસીય ચર્ચા એટલા માટે મહત્ત્વની છે કારણ કે અગાઉ એક વરિષ્ઠ અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે જો ભારત અને અમેરિકા બંનેને ફાયદો થાય તેવી સ્થિતિ ઊભી થાય, તો અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા જાહેર કરાયેલા 90 દિવસના જકાત સ્થગનનો લાભ લઈને એક અંતરિમ વેપાર સમજૂતીને આખરી ઓપ આપી શકાય છે.

તાજેતરમાં અમેરિકી ટીમે કરી હતી ભારતની મુલાકાત

આ મુલાકાત એવા સમયે થઈ રહી છે જ્યારે હમણાં જ એક ઉચ્ચ-સ્તરીય અમેરિકી ટીમે ભારતની મુલાકાત લીધી હતી, જે દર્શાવે છે કે BTA માટેની વાટાઘાટોમાં ગતિ આવી રહી છે. ગયા મહિને બંને દેશોના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ વચ્ચે ચર્ચા થઈ હતી, જેમાં દક્ષિણ અને પશ્ચિમ એશિયા માટેના અમેરિકી વેપાર પ્રતિનિધિ બ્રેન્ડન લિન્ચે 25થી 29 માર્ચ દરમિયાન ભારતીય અધિકારીઓ સાથે મહત્ત્વના વેપારી મુદ્દાઓ પર ચર્ચા કરી હતી. બંને દેશો અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ દ્વારા 9 એપ્રિલે જાહેર કરાયેલા 90 દિવસના જકાત સ્થગનનો મહત્તમ લાભ લેવા ઇચ્છે છે. આ પહેલાં, 15 એપ્રિલે વાણિજ્ય સચિવ સુનીલ બરથવાલે જણાવ્યું હતું કે ભારત અમેરિકા સાથે વાટાઘાટોને ઝડપથી પૂર્ણ કરવાનો પ્રયાસ કરશે અને તેણે અમેરિકા સાથે વેપારને ઉદાર બનાવવાનો નિર્ણય લીધો છે.