જે વિદેશી કંપનીએ ભારતને બનાવ્યું ગુલામ...હાલ વેચે છે ચા-કોફી, માલિક પણ છે ભારતીય

અંગ્રેજોએ 17મી સદીની શરૂઆતમાં બ્રિટિશ સામ્રાજ્યવાદ અને વસાહતીકરણને પ્રોત્સાહન આપવા ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીની સ્થાપના કરી હતી અને આ કંપનીએ બ્રિટિશ સામ્રાજ્યના વિસ્તરણમાં સૌથી મોટી ભૂમિકા ભજવી હતી. ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીની રચના મૂળરૂપે વેપાર માટે થઈ હોવા છતાં, બ્રિટિશ શાસને તેને ઘણા વિશેષ અધિકારો પણ આપ્યા હતા. આ વિશેષાધિકારોમાં યુદ્ધ કરવાનો અધિકાર સામેલ હતો. આવી સ્થિતિમાં કંપની પાસે પોતાની મોટી અને શક્તિશાળી સેના હતી.

પોર્ટુગલ ભારતમાંથી મસાલાનો શિપલોડ લેતું હતો. પરંતુ ઈસ્ટ ઈન્ડિયાએ સૌપ્રથમ આ જહાજોને નિશાન બનાવ્યા અને અગાઉના અહેવાલો અનુસાર પ્રથમ જહાજને લૂંટી લીધા પછી ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીને 900 ટન મસાલા મળ્યા, જેનું વેચાણ કરીને કંપનીને મોટો નફો થયો. ઈતિહાસ પર નજર કરીએ તો, પ્રથમ લૂંટ પછી ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ મસાલાના વેપારમાં લગભગ 300% નો જંગી નફો કર્યો હતો.

ભારતમાં કંપનીનું શાસન

લૂંટની આ પ્રક્રિયા ચાલુ રહી અને ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીએ ભારતમાં પોતાના મૂળિયા જમાવવાનું શરૂ કર્યું. સર થોમસ રોએ મુઘલ સમ્રાટ પાસેથી કંપનીના વેપારના અધિકારો મેળવ્યા હતા અને કલકત્તા (હાલ કોલકાતા)થી ભારતમાં વેપાર શરૂ કર્યો હતો. આ પછી ચેન્નાઈથી મુંબઈ સુધી બિઝનેસ શરૂ થયો. કંપનીની પ્રથમ કાયમી ફેક્ટરીની સ્થાપના વર્ષ 1613માં સુરતમાં થઈ હતી.

ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની ભારતની પ્રથમ કંપની

ઈતિહાસ પર નજર કરીએ તો આ ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની ભારતની પ્રથમ કંપની હતી, તે ભારતીય નહીં પણ અંગ્રેજોની હતી. આ કંપનીએ ભારતને લાંબા સમય સુધી ગુલામીની સાંકળોમાં જકડી રાખ્યું. જો કે કંપનીનું શાસન સમાપ્ત થયું, તેનો વ્યવસાય હજુ પણ ચાલુ છે, પરંતુ સમય એ રીતે બદલાયો છે કે જે કંપની આખા ભારત પર રાજ કરતી હતી, તે આજે એક ભારતીયનું શાસન છે. ભારતીય મૂળના સંજીવ મહેતાએ 2010માં ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીને 15 મિલિયન ડોલર એટલે કે 125 કરોડ રૂપિયામાં ખરીદી હતી, તમને જણાવી દઈએ કે તેને ઐતિહાસિક ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપનીના પુનરુત્થાન તરીકે રજૂ કરવામાં આવી હતી જે 1 જૂન 1874ના રોજ ઓગળી ગઈ હતી.

આ પણ વાંચો-અત્યાર સુધીની સૌથી મોટી ડીલની તૈયારીમાં ગૂગલ.. જો કે માઈક્રોસોફ્ટ અને એમેઝોન તરફથી જોરદાર કોમ્પિટિશનનો કરવો પડશે સામનો

ચા-કોફીથી લઈને ચોકલેટનો બિઝનેસ

સંજીવ મહેતા લગભગ દોઢ દાયકાથી ઈસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની પર રાજ કરી રહ્યા છે. હવે આ કંપની સંપૂર્ણપણે ઈ-કોમર્સ ફર્મમાં પરિવર્તિત થઈ ગઈ છે અને ભારતીય મૂળના સંજીવ મહેતાના નેતૃત્વમાં બિઝનેસ કરી રહી છે. ખાસ વાત એ છે કે એક સમયે યુદ્ધના મેદાનમાં પણ પોતાની તાકાત દેખાડનાર આ કંપની ચા, કોફી અને ચોકલેટ જેવી પોતાની પ્રોડક્ટ્સ વેચી રહી છે.