આજે, 16 ફેબ્રુઆરીએ, કેપિટલ બજાર કંપનીઓના શેરમાં તીવ્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો. BSE લિમિટેડ, એન્જલ વન લિમિટેડ અને ગ્રોવ (બિલિયનબ્રેન ગેરેજ વેન્ચર્સ) સહિત અનેક મૂડી બજાર કંપનીઓના શેરમાં 10% સુધીનો ઘટાડો થયો. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) દ્વારા શેરબજારમાં રોકાણ અંગે બેંકો માટે નિયમો કડક બનાવતા નવા નિયમો જારી કર્યા પછી આ ઘટાડો થયો.
RBI ના કડક બ્રોકર લેંડિંગ નિયમની બાદ BSE અને બ્રોકરેજ સ્ટૉક્સમાં આવ્યો મોટો ઘટાડો
RBI એ શુક્રવારે "કોમર્શિયલ બેંકો - ક્રેડિટ ફેસિલિટીઝ એમેંડમેંટ ડાયરેક્શંસ, 2026" રજૂ કર્યા. આ નવા નિયમો 1 એપ્રિલ, 2026 થી અમલમાં આવશે. આ નિયમો હેઠળ, બેંકો હવે સ્ટોકબ્રોકર્સ અને અન્ય મધ્યસ્થીઓને ફક્ત સંપૂર્ણ સુરક્ષિત ધોરણે જ ધિરાણ આપી શકશે.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Feb 16, 2026 પર 12:09 PM
જાણો RBI નવા નિયમ
RBI એ શુક્રવારે "કોમર્શિયલ બેંકો - ક્રેડિટ ફેસિલિટીઝ એમેંડમેંટ ડાયરેક્શંસ, 2026" રજૂ કર્યા. આ નવા નિયમો 1 એપ્રિલ, 2026 થી અમલમાં આવશે. આ નિયમો હેઠળ, બેંકો હવે સ્ટોકબ્રોકર્સ અને અન્ય મધ્યસ્થીઓને ફક્ત સંપૂર્ણ સુરક્ષિત ધોરણે જ ધિરાણ આપી શકશે. અગાઉની જેમ, આંશિક ગેરંટી અથવા પ્રમોટર ગેરંટી હવે પૂરતી રહેશે નહીં.
જો બેંકો એક્સચેન્જ અથવા ક્લિયરિંગ હાઉસના પક્ષમાં બેંક ગેરંટી જારી કરે છે, તો તેમને ઓછામાં ઓછા 50% કોલેટરલ દ્વારા સુરક્ષિત રાખવાની જરૂર છે, જેમાંથી 25% રોકડમાં હોવા જોઈએ. જો ઇક્વિટી શેર કોલેટરલ તરીકે લેવામાં આવે છે, તો તેમના મૂલ્યમાં ઓછામાં ઓછો 40% કાપ મૂકવામાં આવશે.
પ્રોપ્રાઈટરી ટ્રેડિંગ પર પ્રતિબંધ
RBI એ એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે બેંકો હવે બ્રોકર્સ દ્વારા માલિકીના વેપાર માટે ભંડોળ આપી શકશે નહીં. જોકે, દેવાની સિક્યોરિટીઝના બજાર નિર્માણ અને ટૂંકા ગાળાના વેરહાઉસિંગ માટે ભંડોળ ચાલુ રાખી શકાય છે.
માર્જિન ટ્રેડિંગ ફેસિલિટી (MTF) હેઠળ ગ્રાહકોને લોન ચાલુ રાખી શકાય છે, પરંતુ બેંકોએ માર્જિન કોલ શરતોનો સમાવેશ કરવો પડશે અને કોલેટરલનું સતત નિરીક્ષણ કરવું પડશે. આ બધી લોન હવે બેંકોની મૂડી બજાર એક્સપોઝર મર્યાદામાં ગણાશે. આ ક્ષેત્રને એકંદર ભંડોળ પર અસર કરી શકે છે.
કેમ ગભરાયા રોકાણકારો?
બજારના નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ નિયમો બ્રોકરોના ભંડોળ ખર્ચમાં વધારો કરી શકે છે અને તેમના માટે બેંકો પાસેથી લોન મેળવવાનું વધુ મુશ્કેલ બનાવી શકે છે. બ્રોકરેજ ફર્મ સિટીના મતે, આ નિયમો કેટલાક સેગમેન્ટમાં ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિને ધીમી કરી શકે છે. જોકે, કંપનીના નફા પર તેની સંપૂર્ણ અસર નક્કી કરવી હજુ વહેલું છે.
JM ફાઇનાન્શિયલે જણાવ્યું છે કે આનાથી બેંક ભંડોળની ઉપલબ્ધતા ઘટી શકે છે અને બ્રોકર્સ માટે ટ્રેડિંગ ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે. બ્રોકરેજ કંપનીએ ઉમેર્યું હતું કે એન્જલ વનને લિસ્ટેડ કંપનીઓમાં તેના માર્જિન ટ્રેડિંગ પોર્ટફોલિયો માટે તેની ભંડોળ વ્યૂહરચના પર પુનર્વિચાર કરવો પડી શકે છે. ગ્રોવનું MTF બુક ઝડપથી વધી રહ્યું છે, જેના કારણે કંપની વિસ્તરણ માટે મૂડી બજારોમાંથી ભંડોળ એકત્ર કરી શકે છે.
F&O સેગમેન્ટના ટ્રેડિંગ વૉલ્યૂમ પર પડી શકે છે અસર
CNBC-TV18 સાથે વાત કરતા, HDFC સિક્યોરિટીઝના MD અને CEO ધીરજ રેલીએ જણાવ્યું છે કે નવો પરિપત્ર ખાસ કરીને માલિકીના દલાલો (જેઓ પોતાના ભંડોળથી વેપાર કરે છે) માટે કડક છે. તેમણે સમજાવ્યું કે બ્રોકર્સ સામાન્ય રીતે માર્જિન જરૂરિયાતોને પૂર્ણ કરવા માટે બેંક ગેરંટી દ્વારા બેંકો પાસેથી ભંડોળ મેળવે છે. જો કે, નવા નિયમો હેઠળ, માલિકીના વેપાર માટે 100% કોલેટરલની જરૂર પડશે, આ રકમના 50% રોકડ અથવા રોકડ જેવા સાધનોમાં હશે.
સાથે જ, સર્કુલરમાં એ પણ સ્પષ્ટ કરી દેવામાં આવ્યુ છે કે કઈ કોલેટરલ સ્વીકાર્ય રહેશે. જો કે, રેલીનું માનવું છે કે વધારેતરની બેંકો ભંડોળ બજારોમાં એક્સપોઝર આપવા માટે આરામદાયક છે, તેથી ફંડિંગ વ્યવસ્થા પર વધારે દબાણ રહેશે નહીં.
જોકે, ઇન્ટ્રાડે મર્યાદાઓ પર થોડો દબાણ આવી શકે છે કારણ કે આ મર્યાદાઓનો ખર્ચ વધવાની અપેક્ષા છે. સદનસીબે, આ નવો નિયમ ક્લાયન્ટ ટ્રેડ્સ માટે જારી કરાયેલ બેંક ગેરંટીઓને અસર કરશે નહીં.
કુલ F&O વોલ્યુમના આશરે 40% પ્રોપ્રાઇટરી ટ્રેડિંગનો હિસ્સો છે. હવે, જે બ્રોકર્સ તેમના પ્રોપ્રાઇટરી ટ્રેડિંગ માટે બેંક ગેરંટી પર આધાર રાખે છે તેમને 100% કોલેટરલ આપવાની જરૂર પડશે, જેમાંથી અડધો ભાગ રોકડમાં રાખવો પડશે. આનાથી તેમના ખર્ચમાં વધારો થઈ શકે છે અને ટ્રેડિંગ પ્રવૃત્તિ પર અસર પડી શકે છે.
ડિસ્ક્લેમર: Moneycontrol.com પર આપવામાં આવેલા વિચાર અને રોકાણની સલાહ રોકાણ વિશેષજ્ઞોના પોતાના ખાનગી વિચાર અને સલાહ હોય છે. Moneycontrol યૂઝર્સને સલાહ આપે છે કે તે કોઈ રોકાણ નિર્ણય લેવાના પહેલા સર્ટિફાઈડ એક્સપર્ટથી સલાહ લો.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.