Mosquito Factory: બ્રાઝિલની વિશ્વની સૌથી મોટી ‘મચ્છર ફેક્ટરી’, ડેન્ગ્યુ સામે નવી આશા

Mosquito Factory: બ્રાઝિલે ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા જેવી ખતરનાક બીમારીઓ સામે લડવા માટે વિશ્વની સૌથી મોટી ‘મચ્છર ફેક્ટરી’ શરૂ કરી છે. 19 જુલાઈ 2025ના રોજ કુરિતિબા શહેરમાં શરૂ થયેલી આ ફેક્ટરીમાં વોલ્બૈકિયા બેક્ટેરિયાવાળા ખાસ મચ્છરો તૈયાર કરવામાં આવે છે, જે ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયા જેવા વાયરસને ફેલાતા અટકાવે છે. આ બાયો ફેક્ટરીનો હેતુ 1.4 કરોડ લોકોને આ રોગોથી બચાવવાનો છે.

શા માટે જરૂરી બની આ ફેક્ટરી?

ડેન્ગ્યુ એક એવી બીમારી છે જેમાં તીવ્ર તાવ અને શરીરમાં નબળાઈ આવે છે. વર્લ્ડ હેલ્થ ઓર્ગેનાઇઝેશનના રિપોર્ટ અનુસાર, દર વર્ષે કરોડો લોકો ડેન્ગ્યુ અને ચિકનગુનિયાનો શિકાર બને છે. બ્રાઝિલમાં 2024નું વર્ષ આ બીમારીઓના ઇતિહાસમાં સૌથી ખરાબ રહ્યું, જેમાં 65 લાખ કેસ નોંધાયા અને 6297 લોકોના મોત થયા. Aedes Aegypti મચ્છર આ રોગો ફેલાવે છે, અને સ્પ્રેનો ઉપયોગ પણ અસરકારક નથી રહ્યો. આ સમસ્યાને ઉકેલવા 2014થી વર્લ્ડ મોસ્ક્વિટો પ્રોગ્રામે વોલ્બૈકિયા બેક્ટેરિયાનો ઉપયોગ શરૂ કર્યો, જે મચ્છરોમાં વાયરસના વિકાસને રોકે છે.

કેવી રીતે કામ કરે છે આ મચ્છરો?

આ ફેક્ટરીમાં વોલ્બૈકિયા બેક્ટેરિયાવાળા મચ્છરો તૈયાર કરાય છે, જેને પછી ખુલ્લામાં છોડવામાં આવે છે. આ મચ્છરો ડેન્ગ્યુ ફેલાવતા સામાન્ય મચ્છરો સાથે પ્રજનન કરે છે. તેમના સંતાનોમાં વાયરસ ફેલાવવાની ક્ષમતા નથી હોતી, જેનાથી રોગનું જોખમ ઘટે છે. આ મચ્છરોને ‘એન્ટી-વાઇરસ મચ્છર’ પણ કહેવાય છે. નેચરલ જર્નલના 2025ના રિપોર્ટ અનુસાર, કોલંબિયા અને ઇન્ડોનેશિયામાં આ પદ્ધતિ સફળ રહી છે, જ્યારે બ્રાઝિલના નાઇતેરોઈ શહેરમાં ચિકનગુનિયાના 56% અને ડેન્ગ્યુના 69% કેસ ઘટ્યા છે.

ફેક્ટરીની ખાસિયતો

કુરિતિબામાં 3500 સ્ક્વેર મીટરમાં ફેલાયેલી આ ફેક્ટરી વર્લ્ડ મોસ્ક્વિટો પ્રોગ્રામ, ઓસ્વાલ્ડો ક્રુઝ ફાઉન્ડેશન અને ઇન્સ્ટિટ્યુટ ઓફ મોલેક્યુલર બાયોલોજી ઓફ પરાના દ્વારા સંચાલિત છે. 70 કર્મચારીઓની ટીમ અઠવાડિયે 10 કરોડ મચ્છરોના ઇંડા તૈયાર કરે છે. ઓટોમેશન મશીનો દ્વારા ઇંડાને બેક્ટેરિયાથી સંક્રમિત કરાય છે, અને ખાસ ટ્રાન્સપોર્ટ વાહનો દ્વારા આ મચ્છરોને ડેન્ગ્યુના હોટસ્પોટ વિસ્તારોમાં છોડવામાં આવે છે. CEO લુસિયાનો મોરેઇરાના જણાવ્યા અનુસાર, દર 6 મહિને 70 લાખ લોકોને બચાવવાનું લક્ષ્ય છે.