ભારતનો પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટ મુશ્કેલીમાં હોય તેવું લાગી રહ્યું છે. આ પ્રોજેક્ટમાં વારંવાર થતા વિલંબને કારણે ભારત સરકાર હવે જાપાન સિવાય અન્ય દેશો સાથે વાત કરી રહી છે. આ બુલેટ ટ્રેન અમદાવાદ અને મુંબઈ વચ્ચે દોડવાની છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીનો આ ડ્રીમ પ્રોજેક્ટ છે. આ પ્રોજેક્ટની કમાન નેશનલ હાઈ સ્પીડ રેલ કોર્પોરેશન લિમિટેડ (NHSRCL)ના હાથમાં છે. તેની અંદાજિત કિંમત અંદાજે 1.08 લાખ કરોડ રૂપિયા છે. આ ટ્રેનની મહત્તમ સ્પીડ 350 કિમી પ્રતિ કલાક હશે. તે ત્રણ કલાકથી ઓછા સમયમાં 508 કિમીનું અંતર કાપશે. ભારત અને જાપાને 2015માં આ બુલેટ ટ્રેન ડીલ પર હસ્તાક્ષર કર્યા હતા. ચાલો અહીં આ પ્રોજેક્ટની વર્તમાન સ્થિતિ સમજવાનો પ્રયાસ કરીએ.
બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટમાં શું જાપાન કરશે ‘ફાયરિંગ’, PM મોદીની મનપસંદ યોજનામાં કેવા પ્રકારની સમસ્યા?
ભારત અને જાપાન વચ્ચે બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટમાં વિલંબ થઈ રહ્યો છે. કેન્દ્ર સરકાર હવે આ પ્રોજેક્ટ માટે અન્ય વિકલ્પો પર વિચાર કરી રહી છે. ભારત સરકાર 2026 સુધીમાં બુલેટ ટ્રેન સર્વિસ શરૂ કરવા માંગે છે. પ્રોજેક્ટની કિંમતમાં પણ વધારો થવાની સંભાવના છે. આ પીએમ મોદીનો ડ્રીમ પ્રોજેક્ટ છે.
MoneyControl Newsઅપડેટેડ Nov 21, 2024 પર 3:44 PM
એક અહેવાલ મુજબ કેન્દ્ર સરકાર 2026માં આ સર્વિસ શરૂ કરવા માંગે છે. એટલે કે ગુજરાતમાં ચૂંટણીના એક વર્ષ પહેલા. જોકે, જાપાન આ સમયમર્યાદા અંગે કોઈ મક્કમ વચન આપી શક્યું નથી. ત્રણ સૂત્રોએ જણાવ્યું કે ભારત સરકાર હવે યુરોપના અન્ય સપ્લાયર સાથે પણ વાત કરી રહી છે.
જવાબની રાહ જોઈ રહ્યું છે ભારત
એક સૂત્રએ જણાવ્યું કે, બુલેટ ટ્રેન પ્રોજેક્ટના વિવિધ ભાગો માટે વૈશ્વિક ટેન્ડર તૈયાર કરવા માટે સપ્ટેમ્બરના મધ્યમાં અધિકૃત અધિકારી દ્વારા આંતરિક સૂચના જારી કરવામાં આવી હતી. પરંતુ, ટેન્ડર હાલ અટકાવી દેવામાં આવ્યા છે. તેનું કારણ એ છે કે જાપાનમાં સરકાર બદલાઈ ગઈ છે. નવી સરકારને જવાબ આપવા માટે સમય આપવામાં આવી રહ્યો છે.
કેન્દ્રીય રેલ્વે મંત્રી અશ્વિની વૈષ્ણવની આગેવાની હેઠળની એક ટીમ જાપાનની મુલાકાતે ગયા તેના થોડા મહિના બાદ જ આ ઘટના પ્રકાશમાં આવી છે. મુલાકાત દરમિયાન, આ પ્રોજેક્ટને લગતા ઘણા મુદ્દાઓને ઉકેલવા માટે વાતચીત કરવામાં આવી હતી. અહેવાલ પ્રમાણે વૈષ્ણવ સાથે NHSRCLના એમડી વિવેક કુમાર ગુપ્તા અને રેલવે બોર્ડના સભ્ય (ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર) અનિલ કુમાર ખંડેલવાલ પણ જાપાન ગયા હતા.
ત્રણ દિવસની મુલાકાત દરમિયાન ચર્ચામાં આવેલા મુદ્દાઓમાં જાપાનનો આગ્રહ હતો કે ટ્રેનો અને સિગ્નલિંગ સિસ્ટમ માટે માત્ર જાપાની વિક્રેતાઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવે. પ્રોજેક્ટની કિંમત અને તેના પૂર્ણ થવામાં લાગતો સમય અંગે પણ ચર્ચા કરવામાં આવી હતી. ખાસ કરીને ખર્ચનો મુદ્દો મોટી સમસ્યા બની રહ્યો છે.
ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવા માટે જંગી ખર્ચ
NHSRCLએ જણાવ્યું છે કે તે પ્રોજેક્ટ પર 1.08 લાખ કરોડ રૂપિયાના ફાળવેલ બજેટ સામે 60,372 કરોડ રૂપિયા ખર્ચ કરી ચૂકી છે. આ ખર્ચનો મોટો ભાગ બુલેટ ટ્રેન માટે ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર બનાવવા પાછળ ખર્ચવામાં આવ્યો છે. આનાથી ટ્રેન સેટ ખરીદવા અને સિગ્નલિંગ સિસ્ટમ્સ ઇન્સ્ટોલ કરવા માટેના ખર્ચ માટે થોડો અવકાશ રહે છે. મતલબ કે પ્રોજેક્ટની કિંમતમાં વધુ વધારો થવાની સંભાવના છે. પરંતુ, સપ્લાયર્સને અધવચ્ચે બદલવાનું સરળ રહેશે નહીં.
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર આ પ્રોજેક્ટ માટે નવું વૈશ્વિક ટેન્ડર બહાર પાડવું એ જાપાનને બાયપાસ કરવાનું ગણી શકાય. તેનાથી દ્વિપક્ષીય સંબંધો પ્રભાવિત થઈ શકે છે. તેથી, સરકારનો એક વર્ગ પ્રોજેક્ટને ઝડપથી પૂર્ણ કરવા માટે યુરોપમાંથી કેટલાક ઘટકો ખરીદવા ટોક્યોને સમજાવવા માંગે છે. જાપાનની સંમતિ પણ જરૂરી છે કારણ કે તે રાહત દરે લાંબા ગાળાની લોન દ્વારા પ્રોજેક્ટ માટે ભંડોળ પૂરું પાડે છે.
2022 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા હતી
ફાઇનાન્શિયલ એક્સપ્રેસના જણાવ્યા અનુસાર, શરૂઆતમાં આ પ્રોજેક્ટ 2022 સુધીમાં પૂર્ણ થવાની અપેક્ષા હતી. જો કે આ પ્રોજેક્ટમાં વારંવાર વિલંબ થઈ રહ્યો છે. ઈન્ડિયન એક્સપ્રેસ અનુસાર, વૈષ્ણવે ફેબ્રુઆરીમાં કહ્યું હતું કે સુરતને બીલીમોરા સાથે જોડતા પ્રોજેક્ટનો પ્રથમ તબક્કો ઓગસ્ટ 2026 સુધીમાં કાર્યરત થઈ જશે.
વૈષ્ણવે કામમાં વિલંબ માટે ઉદ્ધવ ઠાકરેની અગાઉની મહા વિકાસ આઘાડી સરકારને જવાબદાર ઠેરવી હતી. તેમણે કહ્યું હતું કે ગુજરાતમાં 284 કિલોમીટર લાંબી બુલેટ ટ્રેન કોરિડોર વાયડક્ટ તૈયાર છે.
અહેવાલ પ્રમાણે ભારતની પ્રથમ બુલેટ ટ્રેન શિંકનસેન E5 તરીકે ઓળખાશે. જાપાનની બુલેટ ટ્રેન શિંકનસેન તરીકે ઓળખાય છે. તેઓ તેમની ઝડપ અને કાર્યક્ષમતા માટે પ્રખ્યાત છે. આ ટ્રેનની ટોપ સ્પીડ 350 કિમી પ્રતિ કલાક છે. જાપાનની બુલેટ ટ્રેન સમયસર, કાર્યક્ષમ, સલામત અને સ્વચ્છ હોવા માટે જાણીતી છે.
પહેલા મનીકંટ્રોલ ગુજરાતી પર ગુજરાતીમાં સ્ટોક માર્કેટ, Stock Tips, સમાચાર, પર્સનલ ફાઇનાન્સ અને બિઝનેસ સંબંધિત સમાચાર વાંચો. દૈનિક બજાર અપડેટ્સ માટે Moneycontrol App ડાઉનલોડ કરો.