China Gold Reserves: ચીનની સોનાની ભૂખથી ભારતની ચિંતા વધી, શું છે આ પાછળનો મોટો પ્લાન?

China Gold Reserves: 2025માં સોનાની કિંમતો નવા રેકોર્ડ બનાવી રહી છે. વિશ્વના બજારોમાં સોનું 50%થી વધુ ઊંચું થયું છે અને લંડનમાં તેની કિંમત 4,000 ડોલર પ્રતિ ઔંસને પાર કરી ગઈ છે. આ ઉછાળાનું મુખ્ય કારણ ચીનની સતત સોનાની ખરીદી છે, જે ભારત જેવા દેશો માટે ચિંતાનું કારણ બની રહી છે. ચીનની કેન્દ્રીય બેન્ક, પીપલ્સ બેન્ક ઓફ ચાઇના (PBoC), છેલ્લા 11 મહિનાથી સોનું ખરીદી રહ્યું છે. સપ્ટેમ્બરમાં જ PBoCએ 40,000 ઔંસ સોનું ખરીદ્યું, જેનાથી તેનો કુલ સોનાનો ભંડાર 7.40 કરોડ ઔંસ થયો છે, જેની કિંમત 283.3 અબજ ડોલર છે.

આ ખરીદી પાછળ ચીનનો ઉદ્દેશ અમેરિકી ડોલર પરની નિર્ભરતા ઘટાડવાનો છે. વૈશ્વિક આર્થિક અનિશ્ચિતતા, ભૂ-રાજકીય તણાવ અને અમેરિકામાં સરકારી શટડાઉન જેવી સમસ્યાઓએ સોનાને વધુ આકર્ષક બનાવ્યું છે. પરંતુ આની સીધી અસર ભારત પર પડી રહી છે, જે વિશ્વના સૌથી મોટા સોનાના ઉપભોક્તા દેશોમાંનું એક છે.

ભારત માટે શું છે ચિંતા?

ભારત પોતાની સોનાની માંગ માટે આયાત પર નિર્ભર છે. સોનાની કિંમતોમાં ઉછાળાને કારણે ભારતનું આયાત બિલ વધી શકે છે, જેનાથી રૂપિયો ડોલર સામે નબળો પડી શકે છે. આનાથી દેશની વેપાર ખાધ પણ વધશે. ઉચ્ચ આયાત ખર્ચથી ભારતની આર્થિક સ્થિતિ પર દબાણ વધશે, ખાસ કરીને જ્યારે સોનું ભારતમાં સામાજિક અને સાંસ્કૃતિક રીતે મહત્વનું છે. દિવાળી અને ધનતેરસ જેવા તહેવારો તેમજ લગ્નોમાં સોનાની માંગ ઊંચી રહે છે.

ચીનની સોનાની ખરીદી પાછળનો પ્લાન

ચીનની આ રણનીતિ માત્ર સોનું ખરીદવા પૂરતી મર્યાદિત નથી. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ એક લાંબા ગાળાની યોજનાનો ભાગ છે. અર્થશાસ્ત્રીના જણાવ્યા મુજબ, ચીનની સોનાની ખરીદીમાં કેન્દ્રીય બેન્ક ઉપરાંત સામાન્ય નાગરિકો, આર્બિટ્રેજ ટ્રેડિંગ અને સંસ્થાકીય રોકાણકારો પણ સામેલ છે.

સાથે નિષ્ણાંતોનું કહેવું છે કે ચીનની આ ખરીદી અમેરિકી સંપત્તિઓથી દૂર થઈને સોના જેવી ‘વાસ્તવિક’ સંપત્તિ તરફનું મોટું પરિવર્તન દર્શાવે છે. તેમણે આગાહી કરી છે કે આગામી બે વર્ષમાં સોનું 1,77,000 રૂપિયા પ્રતિ તોલા સુધી પહોંચી શકે છે. ગોલ્ડમેન સૅક્સે પણ ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં સોનાની કિંમત 4,900 ડોલર પ્રતિ ઔંસ સુધી પહોંચવાનો અંદાજો લગાવ્યો છે.