ભારતનો 'માસ્ટરસ્ટ્રોક': પાકિસ્તાનના શ્વાસ અધ્ધર! કાશ્મીરમાં 4 મોટા ડેમનું કામ ફૂલ સ્પીડમાં, જાણો શું છે પ્લાન?

પાકલ દુલ: ભારતનો સૌથી મોટો દાવ

આ બધા પ્રોજેક્ટ્સમાં 'પાકલ દુલ' સૌથી મહત્વનો છે. ચેનાબ નદી પર બની રહેલો આ ભારતનો પહેલો 'સ્ટોરેજ પ્રોજેક્ટ' છે. આ ડેમ બન્યા પછી ભારત ત્યાં પાણીનો સંગ્રહ કરી શકશે અને 1,000 મેગાવોટ વીજળી પેદા કરી શકશે. આ બંધ 167 મીટર ઊંચો હશે. સૌથી ખાસ વાત એ છે કે આ ડેમ ચાલુ થતાની સાથે જ ભારત ચેનાબ નદીના પાણીના પ્રવાહને કંટ્રોલ કરી શકશે.

બીજી તરફ, કિરુ અને ક્વાર બંને 'રન ઓફ ધ રિવર' પ્રોજેક્ટ છે. જ્યારે રેતલ પ્રોજેક્ટ 850 મેગાવોટનો છે અને તેનો ડેમ 133 મીટર ઊંચો છે. આ ચારેય પ્રોજેક્ટ પૂરા થતાં ચેનાબ નદીના પાણી પર ભારતની પકડ મજબૂત બની જશે.

પાકિસ્તાનને કેમ પરસેવો છૂટી રહ્યો છે?

પાકિસ્તાનની ચિંતાનું મુખ્ય કારણ તેની ખેતી છે. એક રિપોર્ટ મુજબ, પાકિસ્તાનની 90%થી વધુ ખેતી સિંધુ બેસિનની નદીઓના પાણી પર આધારિત છે, જે ભારત થઈને પાકિસ્તાન જાય છે. જો ભારત આ પાણીના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરે, તો પાકિસ્તાનના કૃષિ ક્ષેત્ર અને વોટર ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર ગંભીર અસર પડી શકે છે.

ભારતનો ઉદ્દેશ્ય શું છે?

ભારતે આ પ્રોજેક્ટ્સને ઝડપી બનાવવા પાછળ મુખ્યત્વે 4 કારણો છે:

1) દેશની ઉર્જા સુરક્ષા (Energy Security) મજબૂત કરવી.

2) નદીના પાણીમાં પોતાના હિસ્સાનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવો.

3) જમ્મુ-કાશ્મીરના પ્રાદેશિક વિકાસને વેગ આપવો.

4) પાકિસ્તાન અત્યાર સુધી ભારતના પાણીનો જે મફતમાં અને અનુચિત ફાયદો ઉઠાવી રહ્યું હતું, તેને રોકવો.

પાકિસ્તાનનો વિરોધ અને સિંધુ જળ સંધિ

ભારતે 1960ની સિંધુ જળ સંધિને સ્થગિત કરવા કે તેની સમીક્ષા કરવા જે પગલાં લીધા છે, તેનાથી કાશ્મીરમાં વિકાસકાર્યોને વેગ મળ્યો છે. જોકે, ભારત હંમેશા કહેતું આવ્યું છે કે તેના આ પ્રોજેક્ટ્સ સંધિના નિયમોનું પાલન કરીને જ બનાવવામાં આવી રહ્યા છે.

બીજી બાજુ, પાકિસ્તાન આરોપ લગાવી રહ્યું છે કે ભારત પાણીનો ઉપયોગ હથિયાર તરીકે કરી રહ્યું છે. પાકિસ્તાન પીપલ્સ પાર્ટીના નેતા શેરી રહેમાને કહ્યું છે કે, "સિંધુ જળ સંધિને એકતરફી રીતે તોડી શકાય નહીં અને આ પાકિસ્તાનના પાણીના અધિકારોનું ઉલ્લંઘન છે." જોકે, ભારત હવે પોતાની જરૂરિયાતો અને હક માટે મક્કમતાથી આગળ વધી રહ્યું છે.

આ પણ વાંચો-Gold Investment: શું સોનું હવે માત્ર ઘરેણું નથી રહ્યું? 86% ભારતીયો માને છે આને 'વેલ્થ'નો મોટો હિસ્સો